Vier jaar cel voor ex-bazen na omkoping

Hoewel de Haarlemse rechtbank in vrijwel alle gevallen de verdachten in de grote vastgoedfraudezaak lagere straffen oplegde dan de officieren van justitie eind vorig jaar hadden geëist, is het een van de eerste keren dat het Openbaar Ministerie in Nederland in een omvangrijke witteboordenzaak alle verdachten veroordeeld ziet worden.

Bron: FD, 28 januari 2012

Vier jaar cel voor ex-bazen na omkoping

Boon, V. van der: Eikelenboom, S. zaterdag 28 januari 2012  
Haarlem

Hoewel de Haarlemse rechtbank in vrijwel alle gevallen de verdachten in de grote vastgoedfraudezaak lagere straffen oplegde dan de officieren van justitie eind vorig jaar hadden geëist, is het een van de eerste keren dat het Openbaar Ministerie in Nederland in een omvangrijke witteboordenzaak alle verdachten veroordeeld ziet worden. En sommigen tot forse straffen.

Jan van Vlijmen, voormalig hoofd van de ontwikkelingspoot van Bouwfonds, werd door de rechters gezien als het hoofd van liefst twee criminele organisaties. De eerste betrof een groep mannen die zichzelf excessief bevoordeelde bij de ontwikkeling van vastgoedprojecten van hun ‘eigen’ Bouwfonds. De tweede organisatie wist op een ingenieuze wijze geld weg te sluizen bij de verkoop van vastgoed van het Philips Pensioenfonds.

In 1998 was Van Vlijmen hoofd geworden van een joint venture van het Bouwfonds en ABN Amro. Deze ontwikkelingstak kreeg als opdracht om profijtelijke vastgoedprojecten te ontwikkelen. En dat lukte. In de daaropvolgende jaren waren Van Vlijmen en zijn medewerkers zo succesvol dat Van Vlijmen een manier bedacht om zichzelf en enkele medewerkers, onder wie zijn oom, eens extra te belonen. De kosten van projecten werden kunstmatig opgeschroefd. De extra verdiensten die het Bouwfonds zo verkreeg werden afgeroomd.

Ook werden winsten ondergebracht in speciale ‘potjes’ buiten de boekhouding van Bouwfonds om. Via besloten vennootschappen van anderen belandde dit geld uiteindelijk in de zakken van vooral Van Vlijmen zelf, zijn oom Nico Vijsma en Olivier L. (44), aanvankelijk de controller, later de financiële man van het Bouwfonds.

Op de vele zittingsdagen had Van Vlijmen aangevoerd dat aan die potjes niets illegaals was. Daarvoor had hij al in 1998 mondeling toestemming gekregen van Cees Hakstege (72), zijn baas in de raad van bestuur bij het Bouwfonds. Die vond ook dat zijn hardwerkende directeur bij de ontwikkelingspoot wel wat mocht bijverdienen. Ergens tussen 2002 en 2004 zou die afspraak zijn vastgelegd in een memo dat Van Vlijmen zomer 2010 aan de opsporingsambtenaren van de Fiod overhandigde.

Tijdens hun requisitoir hadden de officieren al aangevoerd dat dat memo pas achteraf valselijk is opgemaakt. Bovendien, zo stelden de officieren, zou Van Vlijmen zijn directe baas Hakstege met geld, een dure zeilboot en gouden horloges hebben omgekocht. Hakstege zou tot aan zijn nek in het complot zitten en van de fraude hebben geweten. Zij eisten tegen Hakstege een gevangenisstraf van vier jaar.

Maar de rechters zagen dit anders. In tegenstelling tot de officieren vonden zij niet bewezen dat Hakstege deel had uitgemaakt van een criminele organisatie. ‘Ofschoon zij vaststelt dat Hakstege royaal werd gefêteerd in een situatie die daartoe op zichzelf geen aanleiding zou behoren te geven, heeft de rechtbank in dit dossier onvoldoende bruikbare eenduidige aanwijzingen en harde gegevens aangetroffen die voor het bewijs vereist zijn.’

Over het door Van Vlijmen te berde gebrachte memo vinden de rechters niet dat het zijn stelling ondersteunt dat hij van Hakstege toestemming had gekregen om zichzelf en zijn medewerkers te verrijken. Hoewel hij van de meeste feiten werd vrijgesproken vonden de rechters bewezen dat Hakstege zich had schuldig gemaakt aan witwassen, meermalen gepleegd en aan het vervalsen van facturen van zijn eigen bv Cristel Vastgoed.

Die facturen waren onder meer gericht aan Jack del C. (61), die eerder door de officieren was omschreven als de ‘duvelstoejager’ van de criminele organisatie rond Van Vlijmen. Ook zou hij het secretariaat van de organisatie hebben gevormd. Via de valse facturen kwam een deel van het geld dat de criminele organisatie met haar vastgoedprojecten van het Bouwfonds verdiende via Del C. bij Hakstege terecht.

De rechtbank achtte Del C. schuldig aan valsheid in geschrifte, medeplegen van witwassen en lidmaatschap van een criminele organisatie. Als enige verdachte was zijn straf gelijk aan de eis. ‘Verdachte is niet ongevoelig gebleken voor de verlokkingen van het gemakkelijk verdiende geld’, aldus de rechters, een verwijt dat alle verdachten werd gemaakt.

Een belangrijke rol in de criminele organisatie rond het Bouwfonds speelde Olivier L. Aanvankelijk was hij de controller van de ontwikkelingspoot, later werd hij de financiële man. Hij heeft volgens de rechtbank een ‘cruciale rol gespeeld in het schimmenspel waarin via valse facturen, diverse vennootschappen en tussenpersonen, enorme geldbedragen werden onttrokken aan de grote financiële ruimte die zich in vastgoedprojecten doorgaans bevond tussen de stichtingskosten van het project en het bedrag waarvoor het kon worden verkocht’. Binnen de organisatie was L. een van de ‘grootverdieners’.

Een ander belangrijke man van de organisatie, Nico V., de bejaarde oom van Jan van Vlijmen, was gisteren afwezig. Vanwege zijn ziekte is de rechtszaak tegen hem aangehouden. Diederik S. (46), oud-Bouwfonds-directeur en opvolger daar van Jan van Vlijmen, fungeerde als tussenstation.

Werden er binnen Bouwfonds miljoenen verdiend door de criminele organisatie, bij projecten van het Philips Pensioenfonds ging het om tientallen miljoenen euro’s. Als baas van het Philips pensioenfonds kon Will F. (54) bepalen aan welke partij hij partijen vastgoed van Philips kon verkopen. Daarbij speelde hij onder een hoedje met Jan van Vlijmen. Tot drie keer toe profiteerden Will F., Van Vlijmen en hun handlangers van de verkoop van een partij vastgoed.

Bij de verkoop van twee andere partijen vastgoed had de Philips-baas zich wel verrijkt. In zijn geval achtte het college hem schuldig aan omkoping, witwassen, valsheid in geschrifte en deelname aan een criminele organisatie. ‘De verdachte heeft jarenlang kritische geluiden over de wijze waarop vastgoed van Philips in de markt werd gezet, genegeerd. Hij is interne discussies daarover uit de weg gegaan. Mede hierdoor werd het betalen van steekpenningen om onroerend goed van Philips Pensioenfonds te kunnen kopen in zekere zin gemeengoed.’

Opmerkelijk genoeg vond het college niet bewezen dat F. en zijn medeverdachten het pensioenfonds en de pensioengerechtigden heeft benadeeld. ‘In de markt was algemeen bekend dat pakketten vastgoed bij Philips Pensioenfonds werden verkocht voor een prijs die net boven de marktwaarde lag. Daaruit is af te leiden dat commerciële belangen binnen Philips Pensioenfonds kennelijk niet vooropstonden. Dat op deze verkoopmethode het een en ander viel aan te merken, kan verdachte in strafrechtelijke zin niet worden aangerekend.’

Rob L. (61), die F. bij het Philips Pensioenfonds opvolgde, heeft zich laten omkopen met dure horloges, contant geld en de belofte tot betaling van miljoenen euro’s. Verder stelde de rechtbank dat hij onder de noemer ‘courtage’ jarenlang smeergeld van diverse zakelijke relaties van zijn werkgever heeft geïnd.

Registeraccount Eric F. (66) is volgens het Openbaar Ministerie een ‘witwasprofessor’. De rechtbank stelde echter dat het OM hem daarmee te veel eer toedicht. Niettemin vervulde hij met zijn financiële expertise een ‘onmisbare rol’ bij het welslagen van de operatie om geld van het Philips Pensioenfonds weg te sluizen.

Jan Steven M. (61), oud-Fortis-directeur en eveneens registeraccountant, fungeerde ook als doorgeefluik voor gestolen geld.

Voor dit vonnis hebben verdachten voor €160 mln geschikt. De rechtbank hekelt dat sommigen niet hebben willen schikken.

Rechtbank Haarlem: ‘Jan van Vlijmen mocht niet bijverdienen bij Bouwfonds’

In de infografiek ‘De rechter heeft gesproken’ bij het verhaal ‘Vier jaar cel voor ex-bazen na omkoping’ (krant zaterdag 28 januari, pagina 4) is een fout gemaakt. Aan Jimmy K. is geen boete van € 100.000 opgelegd, maar een boete van € 10.000.

pdf artikel»