Advocaat bereidt zich mentaal voor op hoger griffierecht

Advocaten hopen nog steeds dat de plannen van het kabinet voor verhoging van de griffierechten het niet gaan halen in de Kamer. Maar ondertussen bereiden zij zich wel voor op het ergste.

Bron: FD, 13 februari 2012

Advocaat bereidt zich mentaal voor op hoger griffierecht

Jeroen Piersma maandag 13 februari 2012 

Advocaten hopen nog steeds dat de plannen van het kabinet voor verhoging van de griffierechten het niet gaan halen in de Kamer. Maar ondertussen bereiden zij zich wel voor op het ergste.

Een advocaat in de zaal wil weten of het verstandig is dat hij zijn rekening-courantkrediet bij de griffie van de rechtbank opzegt. Van die rekening schiet een advocaat immers aan zijn cliënt de griffierechten voor. ‘Maar nu het bedrag van de griffierechten hoger wordt, is ook de kans dat de cliënt niet betaalt groter. De verhouding tussen de advocaat en zijn cliënt wordt harder’, constateert hij.

Het zijn afgelopen vrijdag op het drukbezochte seminar in Utrecht over de verhoging van de griffierechten vooral praktische zaken die de advocaten bezighouden. Welke risico’s loopt de advocaat, welke problemen gaat hij in de praktijk tegenkomen als het kabinet zijn voornemen doorzet om €240 mln te bezuinigen met een verhoging van de griffierechten.

Van veel emotie naar gelatenheid

Geen onderwerp kon de afgelopen tijd de emoties onder advocaten en rechters zo hoog doen oplopen als dit in hun ogen onzalige plan van het kabinet. Advocaten en rechters in toga trokken vorig jaar zelfs in protestmars op naar het Binnenhof. Grote woorden vielen: van ‘bedreiging van de rechtsstaat’ tot ‘aantasting van fundamentele mensenrechten’.

Maar inmiddels lijkt een zekere gelatenheid zich van veel advocaten meester te hebben gemaakt. Zij bereiden zich voor op wat zij moeten doen als de plannen wel doorgaan. ‘Misschien komt het omdat het voorstel wat er nu ligt iets minder erg is dan wat er eerst lag’, zegt Bart Jan van Ettekoven, hoogleraar bestuursrecht, vicepresident van de Utrechtse rechtbank en een van de sprekers op het seminar.

Voorstel aangepast

Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie is in de tweede versie van zijn wetsvoorstel enigszins tegemoetgekomen aan de maatschappelijke onrust. Voor mensen met een lager inkomen gelden lagere tarieven en in situaties waarin iemand de griffierechten niet kan betalen, kan gevraagd worden om kwijtschelding.

Deze ‘hardheidsclausule’, die vaag gedefinieerd is, brengt een element van onzekerheid met zich mee. Rechters moeten straks beslissen wanneer deze clausule ingeroepen wordt. Bovendien moet de Raad voor de Rechtsbijstand een inkomens- en vermogenstoets uitvoeren, wat weer een heel bureaucratisch circus met zich meebrengt.

Nog altijd forse verhoging

De verzachtende maatregelen nemen echter niet weg dat er nog steeds sprake is van een forse verhoging van de griffierechten. Met name individuele burgers kunnen onder de nieuwe wet honderden en soms zelfs duizenden euro’s duurder uitkomen. En omdat de verliezende partij de proceskosten van zijn tegenstander betaalt, kunnen die hogere kosten zomaar dubbel aantikken.

Omdat de griffierechten eigenlijk het toegangskaartje zijn tot het rechtssysteem, is de verwachting van zowel het kabinet als van advocaten en rechters dat er vraaguitval gaat optreden. Mensen zien vanwege de kosten af van een rechtszaak. Voor het kabinet is dat een besparing, voor advocaten en rechters de aantasting van een fundamenteel grondrecht.

Mogelijk voor de wet naar de rechter

Hoogleraar Tom Bakhuyzen stelde vrijdag dan ook vast dat het weliswaar beter is als de wet sneuvelt, maar wanneer dat niet gebeurt er nog mogelijkheden zijn om bij de Nederlandse of de Europese rechter verhaal te halen. Dat geldt vooral voor mensen die niet in de laagste inkomenscategorie zitten, en die dus geen beroep kunnen doen op de hardheidsclausule. ‘Je mag de toegang tot de rechter beperken, maar dan moet het noodzakelijk en proportioneel zijn’, zegt Bakhuyzen. En het Europees Hof kijkt extra streng als er bezuinigingsmotieven in het spel zijn, zo voegde hij eraan toe.

De zaal kon er niet geëmotioneerd van raken. Maar dat kwam misschien ook wel omdat een echte verdediger van het wetsvoorstel niet aanwezig was. Dagvoorzitter Theo Simons, president van de Centrale Raad van Beroep, typeerde de bijeenkomst als ‘een schuilkerk voor gelovigen die elkaar in hun opvattingen bevestigen’.

De woordvoerders van de regeringsfracties in de Tweede Kamer waren weliswaar gevraagd te komen, maar uiteindelijk hadden zij allemaal dringende verplichtingen elders. Zij houden hun kruit droog voor het Kamerdebat, klonk het vrijdag sarcastisch. Maar het ligt toch ook voor de hand dat geen van de Kamerleden zin had in een optreden in het hol van de leeuw.

pdf artikel»