‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’

  

‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’

Gepubliceerd in: Amsterdams Balie Bulletin
Datum: 07-09-2018
Auteur(s): N. van den Hoek

Bekijk PDF

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/1/10
In te rv ie w : ‘ A dvo ca te n i n N ed erla n d z ij n e en
b eetje b la sé g ew ord en ’
7 s e p te m ber 2 018E d it ie s e p te m ber 2 018, I n te rv ie w s
B oris D it t r ic h o ve r t ie n ja ar c a m pag n e v o or h om ore ch te n
Na r u im t ie n j a ar i n d e f r o n tlin ie t e g e n a n ti- h om ogew eld e n
d is c rim in atie s to pt v o orm alig
a d vo ca at e n r e ch te r B oris D it t r ic h m et z ij n w erk v o or H um an R ig h ts W atc h o m e en g o oi t e d oen
n aar e en z e te l i n d e E ers te K am er v o or z ij n p artij D 66. Z ij n m is sie v o or g e lij k e r e ch te n l ij k t n u
urg e n te r d an o oit .
T e kst: N ic k v a n d en Ho ek e n A n nelie s v a n O ch te n
M eer d an t ie n j a ar n a z ij n e ers te i n te rv ie w a an h et A B B t re � en w e B oris D it t r ic h o p nie u w , d it m aal o p
h et t e rra s v a n c a fé D e J a re n i n A m ste rd am , v la k v o or d e P rid e-w eek , d ie h ij i e d er j a ar t ro u w b ezo ekt.
T ij d en s h et i n te rv ie w i n 2 006 w as d e v o orm alig e a d vo ca at e n r e ch te r n et g e sto pt a ls f r a ctie vo o rz it t e r
va n D 66 i n d e T w eed e K am er. I n m id dels i s h ij m ee r d an t ie n j a ar h om ore ch te n activ is t v o or H um an
R ig h ts W atc h ( H RW ), m aar m et d at w erk z a l h ij m et i n ga n g v a n 1 o kto b er 2 018 s to p pen o m z ic h
k a n d id aat t e s te lle n v o or d e E ers te K am er v o or D 66. H ij b lij � w el a ls m en se n re ch te n activ is t a ctie f.
Ho e b en t u d e A m ste rd a m se a dvo ca tu ur i n g ero ld ?
B oris D it t r ic h : ‘ T o en i k n og r e ch te n s tu d eerd e i n L e id en w is t i k a l d at i k d olg ra ag i n A m ste rd am w il d e
w on en n a m ij n s tu d ie . H et l a g d us v o or d e h an d m ij n s tu d en ts ta ge b ij e e n A m ste rd am s k a n to or t e
d oen . I k w oon d e n og i n L e id en d us i k d ach t: l a at i k e e n k a n to or k ie ze n d at d ic h tb ij h et C en tra al
S ta tio n l ig t. I k k w am u it b ij S tib be – w aar i k n og n ooit v a n h ad g e h oord – a a n h et R okin . I k w erd
u it g e n od ig d v o or e en i n te rv ie w m et t w ee h ere n i n d rie d elig p ak e n d ik ke s ig a ar – i n d e r o oksa lo n – ,
d ie h eel e rg v a n “ w ij S tib be” w are n . I k w as e rg n aïe f e n a n tw oord de o p d e v ra ag w aaro m i k b ij S tib be
w il d e w erk e n : h et l ig t z o l e kke r d ic h t b ij h et C en tra al S ta tio n . Z e d ach te n d at i k e e n g ra p je m aakte e n
één v a n d ie p artn ers ( F ra n s C orp ele ij n ) z e i: “ W ij h eb ben i e m an d m et h u m or n od ig ”. M ij n b aan b ij
S tib be w as e en f e it . V erv o lg e n s d eed i k t ij d en s m ij n s tu d en ts ta ge é é n k e e r i e ts s lim s e n w erd i k
a an ge n om en a ls a d vo ca at-s ta gia ir ’. Z o s im pel k a n h et z ij n . B ij S tib be h ie ld D it t r ic h z ic h b ezig m et
za ke n o p h et g e b ie d v a n o n ro ere n d g o ed , o ok h uurre ch t. H et b eh an d ele n v a n s tra fr e ch te lij k e
k w estie s o f z a ke n o p a n d ere s o cia le re g e b ie d en w erd n ie t g e stim ule e rd . N a z ij n s ta ge k w am
D it t r ic h
te re ch t b ij I n ge ls e , w aar h ij z ic h b ezig h ie ld m et s tra fr e ch t e n v re em delin ge n re ch t, e n z a ke n
b eh an d eld e o p t o evo eg in gsb asis . D aarn aast i s h ij v o orz it t e r g e w eest v a n d e J o n ge B alie .

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/2/10
Dit t r ic h : ‘ M eesta l d uurt h et v o orz it t e rs c h ap v a n d e J o n ge B alie e e n j a ar, m aar b ij m ij i e ts l a n ge r. D at
k w am o m dat h et b estu ur v o or o n s r u zie k re eg . E r v e rs c h een e e n o p ro ep i n h et A B B d at d e J o n ge B alie
n ie u w e b estu urs le d en z o ch t e n d at k w am v o orb ij t o en i k z e lf n et u it d e k a st w as. “ K an j e d it w el d oen
a ls j e h om o b en t? ”, v ro eg i k m e a f. I k h eb t o ch m aar g e so llic it e erd e n i k w erd a a n ge n om en ’.
Sp lit s in g
‘I n d ie t ij d h ad j e e en d uid elij k e s p lit s in g t u sse n d e c o m merc ië le a d vo ca tu ur e n d e s o cia le a d vo ca tu ur
en d ie a d vo ca te n p ra att e n o n d erlin g n ie t m et e lk a ar. D ie z a ge n e lk a ar a ls v ij a n d en . D e c o m merc ië le
a d vo ca te n w erd en g e zie n a ls h an d la n ge rs v a n h et k a p it a lis m e e n d e s o cia le a d vo ca te n a ls
id ea lis tis c h e o p ro erk ra aie rs , b ij w ij z e v a n s p re ke n . I k z a t b ij S tib be, m aar m ij n h art g in g u it n aa r d e
so cia le a d vo ca tu ur. W e b ed ach te n d at d e e n ig e m an ie r o m b eid e p artij e n b ij e lk a ar t e b re n ge n v ia
c u lt u ur i s ; e ve n em en te n o rg a n is e re n d ie i e d ere e n l e u k v in d t. W e h eb ben t o en a lle a d vo ca te n
u it g e n od ig d v o or b ij e en ko m ste n m et Y o u p v a n ‘ t H ek e n A d èle B lo em en d aal. D ie w are n t o en e rg

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/3/10
pop ula ir . E n w e n od ig d en o ok r e ch te rs u it – a ls l o kke rtje – e n d ie k w am en o ok a lle m aa l. D at w erk te .
E r w as e en b orre l n a a flo op e n d aar b le ve n o ok d e s o cia le a d vo ca te n h an ge n , d ie m et h et b estu ur v a n
d e J o n ge B alie m aar o ok m et a an w ezig e n u it d e a n d ere g ro ep i n g e sp re k g in ge n ’.
‘ I k z a t bi j S tibbe , ma ar mi jn h a rt
g in g u it n aar d e s o cia le a dvo ca tu ur’
W as u t o en a l u it d e k a st o p u w w erk ?
‘T o en i k b ij S tib be w erd a an ge n om en h ad i k e en r e la tie m et e e n v ro u w . K ort d aarn a o n td ekte i k d at i k
n ie t b i- m aar h om ose ksu eel b en e n o n tm oett e i k m ij n v rie n d , n u m ij n m an . T o en m ij n p atro on h et
le u ke i d ee h ad e en d in er t e o rg a n is e re n b ij h em t h uis v o or a lle s ta gia ir e s i n clu sie f p artn ers , z e i h ij
t e g e n m ij : “ E n d an n eem j ij j e v rie n d in m ee”. D ie h ad h ij w ele e n s o n tm oet. I k m oest d us w el
o p bie ch te n d at i k i n m id dels e en v rie n d h ad i n p la ats v a n e e n v rie n d in . M ij n p atro on r e a ge erd e: “ D us
jij b en t z o ?” e n t ro k d e u it n od ig in g i n o m dat h ij e e rs t m et z ij n v ro u w w il d e o ve rle g ge n . H et d uurd e
ve rv o lg e n s e en w eek t o t h ij z e i: “ Ik h eb h et e r m et m ij n v ro u w o ve r g e h ad e n w e h eb ben b eslo te n d at
je m et j e v rie n d m ag k o m en , m aar a lle en a ls h et e e n b este n d ig e r e la tie i s ”. E n d at b ea am de i k t o en , a l
w is t i k d at n atu urlij k n og n ie t. I n m id dels z ij n w e 3 6 j a ar s a m en . J a re n d aarn a i s z ij n z o on u it d e k a st
g e ko m en . H ij v e rte ld e m e o p e en S tib be-r eü n ie d at h ij – a ls s tre n g k a th olie k – d oor h et o n tm oete n
va n m ij n m an o p en er i s g e w ord en o ve r h om ose ksu alit e it . D at v o n d i k w el m ooi’.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/4/10
Boris D it tr ic h : ‘ I k d eed t ij d en s m ij n s tu d en ts ta ge é é n k e e r i e ts s lim s
en w erd a ang en om en a ls a dvo ca at- s ta gia ir .’
Ho e z it h et m et o u t z ij n b in nen d e a dvo ca tu ur i n d e a nd ere l a nd en w aar u w erk za am b en t o f b en t
g ew eest?
‘I n h et b uit e n la n d l o opt m en v o or o p N ed erla n d . I n d e V S z ij n d e a d vo ca te n v e el m il it a n te r. U it d e k a st
k o m en i s d aar b ij n a e en p olit ie ke d aad , o m dat h et i n d e a lg e m en e m aats c h ap pij m oeil ij k e r l ig t. D aar
w ord t h et g e vie rd a ls j e u it d e k a st k o m t a ls a d vo ca at e n k rij g j e z e lf s e e n d in er a a n ge b od en ’.
‘ Op d it m om en t w erk i k a an e en t o esp ra ak v o or d e B alie v a n S ão P au lo , o ve r e e n za am heid .
Een za am heid v o or j e c o m in g o u t, d at d ele n v e el l h bt’e rs [ lh bt i s d e a fk o rtin g v o or l e sb is c h , h om o,
b is e ksu eel e n t ra n sg e n d er, r e d .] A ls j e o p s e ksu eel v la k a n d ers b en t, d an i s o le er j e j e ze lf v a n j e
o m ge vin g. D at i s a n d ers d an s a m en a n d ers z ij n , b ij v o orb eeld a ls g e zin o p g ro n d v a n h u id sk le u r, d an
h eb j e s te u n a an e lk a ar v o or d e d is c rim in atie d ie j e e rv a art. H oe j e o m ge vin g e ru it z ie t e n h oe s te rk j e
z e lf i n d e s c h oen en s ta at i s b ep ale n d v o or h oe j e m et d ie g e vo ele n s v a n i s o le m en t k u n t o m ga an . O p
dat v la k d oet N ed erla n d h et o ve rig e n s r e d elij k g o ed ’.
‘ I n d e V S i s u it d e k a st k o me n
bi jn a e en po lit ie k e d a ad’
Va nu it u w h u id ig e f u nctie k w am u o n d er m eer o p v o or d e A fr ik a anse a dvo ca at M ic h el T o g úe, d e w in na ar
va n d e G eu ze n p en nin g i n 2 016.
D it t r ic h : ‘ M ic h el T o gú e i s a d vo ca at i n K am ero en , w aar h om ose ksu alit e it s tra fb aar i s . H om o’s w ord en
d aar o p ge p akt e n i n d e g e va n ge n is g e ze t – v a ak z o n d er a d vo ca at e n s o m s j a re n la n g – t u sse n e n ge
ty p es a ls d ru gh an d ela re n e n m oord en aars ; z e w ord en d aar i n e lk a ar g e sla ge n e n v e rk ra ch t. M ij n
o n d erz o eke rs h eb ben d aar m et g e va n ge n en , f a m il ie le d en e n s ta ke h old ers g e sp ro ke n . H et i s m ij n t a ak
als g lo bal a d vo ca cy d ir e cto r o m m et d at r a p port m et o ve rh ed en o m d e t a fe l t e g a an o m t e z o rg e n d at
d e m en se n re ch te n sc h en d in ge n s to p pen ’.
D ood sb ed re ig in g en
‘M ic h el T o gú e i s b ij z o n d er. H ij i s h ete ro , h ee� e en v ro u w e n k in d ere n . H ij d eed v e el c o m merc ie el w erk
e n h ij v o n d h et a ls i d ea lis t b iz a r d at h om o’s g e en a d vo ca at k u n nen k rij g e n . H ij h ad s u cce s. H ij h ee�
so m s l h bt’e rs v rij g e kre g e n e n w erd d aard oor e rg g e d is c rim in ee rd . H ij o n tv in g m eerd ere
d ood sb ed re ig in ge n v o or z ij n v ro u w e n k in d ere n . M ed e d oor m ij n b em id delin g h ee� z ij n g e zin a sie l
ge kre g e n i n d e V ere n ig d e S ta te n . H ij r e is t n og r e g e lm atig n aa r K am ero en o m d aar c lië n te n t e
v e rd ed ig e n . T o gú e k re eg d e Geu ze n p en nin g o m dat h ij o n d an ks d e s o cia le d ru k e n b ed re ig in ge n
d oorg in g m et h et v e rd ed ig e n v a n l h bt’e rs . T o en T o gú e e e n b ezo ek b ra ch t a a n d e A m ste rd am se O rd e
slo eg t o en m alig d eke n K em per m et d e v u is t o p t a fe l e n r ie p : “ D it k u n nen w e n ie t a cce p te re n ”. K em per
h ee� t o en e en b rie f g e sc h re ve n a an d e B alie i n K am ero en d at d e s y ste m atis c h e u it s lu it in g v a n l h bt’e rs
n ie t a cce p ta b el i s e n d at T o gu e b esc h erm d m oest w ord en i n p la ats v a n t e g e n ge w erk t. Ge en i d ee
o ve rig e n s o f h ij d aar o oit r e a ctie o p h ee� g e kre g e n ’.
H oe z ie t u w w erk v o or H um an R ig h ts W atc h e r v e rd er u it ?

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/5/10
Boris D it tr ic h o p b ezo ek b ij d e p re sid en t v a n M alt a v o or
e en g esp re k o ve r t r a nsg en d erre ch te n e n a bortu s.
‘W ij z ij n e en v rij k le in e d iv is ie b in nen H RW , d at i n t o ta a l v ij f h on d erd m ed ew erk e rs h ee� . I k w erk m et
ze ve n m en se n , d ie w erk e n v a n uit A fr ik a , B erlij n e n N ew Y o rk e n w e z ij n g e sp ecia lis e e rd i n o n d erz o ek .
Ik b en n et t e ru g v a n e en r e is i n h et C arib is c h g e b ie d w aar e lk e il a n d h om ose ksu eel g e d ra g s tra fb aar
ste lt , m et z e lf s l e ve n sla n ge g e va n ge n is stra f i n B arb ad os. D aa r h eb ben w e o n d erz o ek g e d aan n aar d e
vra ag w at d e i n vlo ed i s v a n e en w ett e lij k e s tra fb aars te llin g o p h et l e ve n v a n l h bt’e rs . E lk e k e e r a ls i k
m et p arle m en ts le d en e n m in is te rs p ra at z e g ge n z e : “ D eze b ep alin g i s w el i n d e w et o p ge n om en , m aar
p asse n w e n ie t t o e”. On s o n d erz o ek t o on t a an d at l h bt’e rs d oor h et b esta a n v a n d e w et
tw eed era n gsb urg e rs w ord en . Z e z ij n d aard oor v a tb aar v o or c h an ta ge , w ord en o n ts la ge n o f d oor
fa m il ie u it g e slo te n . D aar g a at z o ’n r a p port o ve r. I k p ra at m et r e ch te rs , a d vo ca te n , p arle m en ts le d en e n
p ro b eer z e e rv a n t e d oord rin ge n d at z o ’n w et i n s tr ij d i s m et a lle rle i v e rd ra ge n e n d an h oop j e d at d at
in vlo ed h ee� ’.
E n h ee� h et i n vlo ed ?
‘I n M oza m biq ue i s d e s tra fb aars te llin g i n 2 015 u it h et w etb oek g e h aald . D aa rd oor m oge n h om o’s z ic h
v e re n ig e n e n o n ts ta at e r e en c iv il s o cie ty . T o en i k e lf j a ar g e le d en b en a a n getro kke n w as d e r e a ctie
v a n d e m eeste d ip lo m ate n m et w ie i k s p ra k : “ W ij p ra te n n ie t o ve r s e ks”. Z e h ad den n ie t d oor d at h et
n ie t o m s e ks m aar o m m en se n re ch te n g a at. I n m id dels z ij n r e so lu tie s a a n ge n om en e n e r i s e en e xp ert
o p h et g e b ie d v a n s e ksu ele o rië n ta tie e n g e n d erid en tit e it b ij d e V N a a n ge ste ld . D at w as o ve rig e n s e en
zw aar g e ve ch t m et a lle rle i l a n d en ’.
I s h et s o m s t e o n ve il ig o m e rg en s t e w erk e n ?
‘J a , b ij v o orb eeld i n I r a n . D aar z o u i k g ra ag w erk e n . E r z ij n n oga l w at r e ch te rlij k e u it s p ra ke n d ie n ad elig
u it p akke n v o or d e l h bt-g em een sc h ap . D e j u ris p ru d en tie i s e rg o n d oorz ic h tig . H et i s v a ak n ie t
h ele m aal d uid elij k w aarv o or m en w ord t v e ro ord eeld e n d aar z o u i k g ra ag o n d erz o ek n aa r d oen , m aar
d at i s t e g e va arlij k . I k b en n ie t z o ze er b an g d at m ij w at w ord t a a n ge d aan , m aar i k k a n w ord en
o p ge p akt. H RW w ord t g e zie n a ls e en A m erik a an se o rg a n is a tie – h et h oofd kw artie r z it i n N ew Y o rk – e n
d at m aakt h et t e r is ic o vo l. A ls z e z e g ge n d at j e e en A m erik a an se s p io n b en t e n j e d aarv o or o p pakke n ,
d an k a n h et z o m aar v ij f j a ar d ure n v o ord at j e v rij k o m t’.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/6/10
‘H et g a at n ie t o m se k s,
ma ar o m me nse n re ch te n’
Geb ru ik t u i n u w h u id ig e w erk v a ard ig hed en d ie u h ee� g ele erd a ls a dvo ca at?
‘J a ze ke r, a l i s m oeil ij k a an t e w ij z e n w at p re cie s u it m ij n a d vo ca te n tij d k o m t. W at i k u it d e a d vo ca tu ur
heb m eeg e n om en i s d at j e n ie t e m otio n eel b etro kke n m oet z ij n b ij e e n z a a k . E en t ij d g e le d en w il d e
m en i n Oe ga n d a d e d ood stra f i n vo ere n o p h om ose ksu eel g e d ra g. D aa r z ij n w ij h et n ie t m ee e e n s, d us
ik b en n aar Oe ga n d a g eg a an . I k w as t o en n et b eg o n nen b ij H RW e n m ed e d aaro m h eel e n th ou sia st. I k
h ad e en a fs p ra ak m et d e m in is te r d ie h ie rv o or v e ra n tw oord elij k w as e n h et b etre � en d e w ets v o ors te l
zo u g a an i n d ie n en . I k w as d us o p h et j u is te m om en t i n O eg a n d a. I k h ad e e rs t ( u n d erc o ve r) g e sp ro ke n
m et d e h om oge m een sc h ap e n h ad m e g o ed v o orb ere id . I k w is t b ij w elk e v e rd ra ge n O eg a n d a w as
aan ge slo te n , w elk e w are n g e ra tif ic e erd e n w aa r z e v o etn ote n b ij h ad den g e p la ats t. E n d e c o m mis sie s
d ie o ve r d ie v e rd ra ge n g a an h eb ben g e ze g d : n ie t d is c rim in ere n t e g e n s e ksu ele m in d erh ed en . I k
o ve rh an d ig d e d e m in is te r d at p akke t a an o n d erz o ek e n h ij z e i: “ D o y o u k n ow w hat w e d o w it h h um an
rig h ts ?” E n h ij g o oit h et p akke t d oor d e k a m er t e g e n d e m uur. “ T h at’s w hat w e d o w it h h u m an r ig h ts .”
E n v e rv o lg e n s s te ekt h ij v a n w al d at z e e rg e re p ro b le m en h eb ben , z o als a rm oed e e n w erk lo osh eid . H ij
b ew eerd e o ok d at e r g e en h om o’s z ij n i n Oe ga n d a. I k b le e f k a lm e n z e i d at i k z e d ie m org e n n og h ad
ge sp ro ke n . T o en w as i k w el b lij d at i k a d vo ca at b en g e w eest. I k k a n z o ’n g e sp re k d aard oor b ete r a an .
Als i k d ie e rv a rin g n ie t h ad g e h ad w as i k m is sc h ie n w el b oos o p ge sta p t. M aar w ie h ee� d aar w at a an ?
Zeke r d e h om oge m een sc h ap i n Oe ga n d a n ie t. D ie k rij g e n z o ’n m an n ooit t e s p re ke n . B ij h et
u it g e le id en z e i h ij : “ Y o u k n ow t h at w e h ave e le ctio n s i n t h re e w eeks, r ig h t? I c a n ’t d o a n yth in g w it h
h um an r ig h ts , o th erw is e I w on’t g et r e -el ecte d .”
D at k lin kt m eer a ls m ed ia tio n d a n a ls p le it e n .
‘I n d at g e va l z e ke r. I k w ord o ok w ele en s i n p arle m en te n o p ge ro ep en a ls e xp ert, b ij v o orb eeld i n
N ie u w -Z eela n d . D aar h eb i k e en a an ta l j a ar g e le d en i n h et p arle m en t v o or o p en ste llin g v a n h et
h uw elij k g e p le it . D at i s e ch t v e rg e lij k b aar m et h et v o ord ra ge n v a n e e n p le it n ota ’.
Z o u u a ls a dvo ca at v e rd a ch te n v a n h om o-g ew eld b ij s ta an?
‘J a , d at z o u i k w el d oen . I e d ere en h ee� r e ch t o p e e n v e rd ed ig in g e n i k z o u o ok b en ie u w d z ij n w at z o
ie m an d d aarto e a an ze t. On der o m sta n d ig h ed en k a n i k m e v o ors te lle n d at j e e e n z a a k n ie t a a n neem t,
m aar i n b eg in se l z o u i k d at z e ke r d oen e n d at h eb i k o ok g e d aan . I k h eb e e n a a n ta l z a ke n g e d aan v a n
p ote n ra m mers e n o ok v a n s la ch to � ers , d ie d an n aa r d e p olit ie g in ge n e n d aar w erd en u it g e la ch en .
D aaro m h eb i k e r a ls K am erlid v o or g e zo rg d d at h om o-g ere la te erd g e w eld w erd g e re g is tre erd . D e
polit ie m an o f - v ro u w d ie d e a an gi� e o p neem t, m oet h ie rv a n m eld in g m ake n e n z o d oen d e h eb ben w e
daar n u c ij f e rs o ve r. T e g e n w oord ig i s h om oge w eld g ro ot n ie u w s m aar i n d e j a re n ’ 8 0 g e b eu rd e h et n et
zo ve el, d en k i k , m is sc h ie n n og w el v a ke r, m aar h et w as o n zic h tb aar. A ls r e ch te r z a g i k h eel v a ak d at
ie m an d o m d ie r e d en i n e lk a ar w as g e sla ge n , m aar i n d e t e n la ste le g gin g w erd d at n ie t v e rm eld . D e
blo ed neu s w el, d aar k a n j e e en f o to v a n m ake n , m aar d at d e v e rd ach te d aar “ v u il e p oot” o f “ le sb o, i k
z a l j e e en s” b ij h ad g e ro ep en , d at s to n d e r n ie t i n . D at i s o ok l a stig t e b ew ij z e n ’.
T o en u i n N ed erla nd p le it te v o or o p en ste llin g v a n h et h u w elij k , w as h et C O C t e g en d a t p la n. Ho e z a t d a t?
‘I n 1 993 w as i k r e ch te r e n b eg o n i k m et c a m pagn e v o ere n , i n 1 994 w erd i k g e ko ze n a ls K am erlid . I k
k re eg e en b rie f v a n h et C OC m et a ls s tre kkin g: “ H eb ben w e e in d elij k i e m an d d ie o p en lij k
h om ose ksu eel i s i n d e K am er e n d an w il h ij h et h u w elij k o p en ste lle n ”. D aa r w are n z e n ie t b lij m ee. D at
h ee� m e t o en w el s la p elo ze n ach te n b ezo rg d . H et b estu ur v a n h et C O C – e e n g ro ep o u d e m an nen –
v o n d d at h et h uw elij k m oest w ord en a fg e sc h a� o m dat h et e e n “ h ete ro n orm atie f e n o n d erd ru kke n d
in stit u ut” z o u z ij n . I k h eb z e t o en u it g e n od ig d i n d e K am er e n z e i: “ A ls j e n ie t w il t ro u w en d an m oet j e
n ie t t ro u w en , m aar j e m oet a n d ere n n ie t d e k e u ze o n tn em en ”. E ers t g e lij k ste lle n e n d an ( m is sc h ie n )
afs c h a� en . E r i s e en n ie u w b estu ur g e ko m en d at v ó ór w as, w at u it e ra ard h ie lp . I n d e b eg in tij d z e id en
d e t e g e n sta n d ers : “ N erg e n s i n d e w ere ld k a n j e a ls h om o t ro u w en e n d an k o m j ij a ls j u ris t m et d at
id ee v a n h et h om oh uw elij k . D at k a n v a st n ie t e n b ove n d ie n i s j e e ig e n a ch te rb an ( h et C O C) o ok g e en
vo ors ta n d er”.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/7/10
Boris D it tr ic h i s o ok a ls s c h rij v e r v a n l it e ra ir e t h ril le rs a ctie f.
St aats c o m mis sie
‘ D e g ro ots te h ob bel w as t o en d at d e m eeste n ie t-j uris te n z e id en d at h et n ie t k o n o m dat h et n erg e n s
ko n . E r i s e en S ta ats c o m mis sie ( K ortm an n) g e ko m en o m o n d erz o ek t e d oen . D aa r z a te n n eg e n
m en se n i n d ie i n g ro te m eerd erh eid h eb ben g e o ord eeld d at h et w el d eg e lij k k a n e n d at h et e e n
p olit ie ke k e u ze i s . D at w as e en g o ed a rg u m en t. E r m oest g e ko ze n w ord en : b en j e v o or o f t e g e n ? N a d e
vo lg e n d e v e rk ie zin ge n w as i k b etro kke n b ij d e o n d erh an d elin ge n v o or d e k a b in ets v o rm in g v o or D 66
en e r w are n t w ee w eke n w aarin d e P vd A e n V D D c o n clu d eerd en d at e e n t w eed e p aars k a b in et z o n d er
D 66 n ie t m oge lij k w as. D 66 w il d e e u th an asie , o p en ste llin g h u w elij k , v e rru im de a d optie e n m eer g e ld
n aar o n d erw ij s . E n d at s to n d t o en b in nen n o t im e i n h et r e a ge era kko ord . H et w as e n ke l n og e e n
kw estie v a n d oorz e tt e n .’
D e h u id ig e c o a lit ie h ee� d e a anb eve lin g en v a n d e S ta ats c o m mis sie He rij k in g o u d ers c h a p i n d e i j s k a st
g eze t. I s d a t o ok e en k w estie v a n t ij d ?
‘I k h oop d at e r h aast g e m aakt w ord t, w an t h et i s b ela n grij k d at k in d ere n e e n g o ed e j u rid is c h e r e la tie
h eb ben m et h un o u d ers . D aaro ve r k a n w el r e d elij k w at g e w ord en g e re g e ld i n c o n ve n an te n , m aar h et
is b ete r a ls h et e en w ett e lij k e g ro n d sla g h ee� ’.
O nla ng s h ee� d e r e ch tb a nk i n R oerm on d g eo ord ee ld d a t e en d erd e g esla ch ts a and uid in g o p e e n
p a sp oort o f I D -k a art m og elij k m oet z ij n . G aat g en d erid en tit e it a lt ij d b ove n b io lo g ie ?
‘A b so lu ut. W at i k h eel m ooi v in d a an d ie u it s p ra a k i s d at d e r e ch tb an k d e Y o gya ka rta -b eg in se le n
cit e ert. D aarin s ta at d at m en se n m oete n k u n nen z ij n h oe z e z ic h v o ele n . D e r e ch tb an k o n d ers c h rij �
d at. I k h eb o p a fs ta n d g e h olp en d e Y o gya ka rta -b eg in se le n o p t e s te lle n t o en i k n og K am erlid w as. A ll e

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/8/10
men se n re ch te n z ij n d aarin v e rta ald n aar s e ksu ele o rië n ta tie e n g e n d erid en tit e it . D at m aakt h eel
in zic h te lij k d at e r v e el m en se n re ch te n z ij n d ie i e d ere en r e sp ecte ert, b eh alv e a ls h et o m h om o’s g a at.
D e r e ch tb an k i n R oerm on d h aalt o ok u it s p ra ke n a a n v a n r e ch te rs u it N ep al e n I n d ia . E en c o lle g a v a n
m ij u it I n d ia v in d t d at g e w eld ig , d at e en r e ch te r u it h et w este n z ic h l a at i n sp ir e re n d oor l a n d en i n T h e
Gl obal S o u th . Z ij h ee� d aar e en a rtik e l o ve r g e sc h re ve n e n d at i s w eer o ve rg e n om en d oor a n d ere
m ed ia . Z o s te ke n w ij e en h art o n d er d e r ie m v a n a ctiv is te n d ie d aar j a re n v o or h eb ben g e stre d en i n
h un l a n d e n n u o ve r d e b an d i n vlo ed h eb ben o p h et w este n ’.
E r i s v e el k rit ie k o p d e N ed erla nd se a sie lp ro ce d ure v o or l h b t’e rs . Ho ud t HR W z ic h d a ar o ok m ee b ezig ?
‘W e h eb ben e en a p arte d iv is ie v lu ch te lin ge n . W e z ij n v a n v e r g e ko m en . T o en i k K am erlid w as h ad den
w e R it a V erd on k a ls m in is te r v a n i n te g ra tie e n d ie w as e rg s tre n g. Z ij w il d e I r a an se h om o’s
t e ru gstu re n , z e m oeste n v a n h aar g e w oon w eer t e ru g i n d e k a st. Ge en h aan z o u e r n og n aa r k ra aie n
vo lg e n s h aar. I k b en d aarv o or g a an l ig ge n e n d re ig d e m et e e n k a b in ets c ris is . P re m ie r B alk e n en d e
ste ld e v e rv o lg e n s v o or d at e r e en s o ort s c h eid sre ch te r m oest k o m en o m d e p ats ste llin g t e
d oorb re ke n . H RW i s v e rv o lg e n s g e vra agd h ie r o n d erz o ek n aa r t e d oen , w aarn a e e n l a n ge b rie f v o lg d e
d at h et z e er z e ke r n ie t v e il ig i s e n d at h et t e g e n d e m en se n re ch te n i s o m v a n i e m an d t e v e rla n ge n z o
e en b ela n grij k d eel v a n d e e ig e n i d en tit e it g e h eim t e h ou d en . V erd on k h aald e b akze il ’.
‘ D at n eem t n ie t w eg d at e r w el e en s m is b ru ik w ord t g e m aa kt v a n h et f e it d at h om ose ksu alit e it r e ch t
ka n g e ve n o p v e rb lij f i n N ed erla n d . D aaro m m oet g o ed b eke ke n w ord en o f i e m an d d aad w erk e lij k o m
d ie r e d en g e vlu ch t i s . H et p ro b le em d aarb ij i s d at v e el v lu ch te lin ge n n ie t g e w en d z ij n o ve r h u n
gea ard heid t e p ra te n , z e ke r n ie t i n h et b ij z ij n v a n h en o n b eke n d e t o lk e n . M is sc h ie n k e n nen d ie h un
fa m il ie le d en w el o f z e g ge n z e i n p la ats v a n t e v e rta le n d at h om ose ksu alit e it s m erig i s . K om e r d an n og
m aar e en s v o or u it ’.
U z ie t v e el l e ed e n o ok v e el v o oru it g a n g. H oe m aakt u d e b ala n s o p ?
‘M et h et k rij g en v a n a sie l i s n ie t
g eze g d d a t j e o ok v e il ig be nt’
‘E r i s g e en e en d uid ig a n tw oord o p d e v ra ag h oe h et g a at m et d e h om ore ch te n . S o m mig e i n stit u tie s
zo als d e V N o f d e Or ga n is a tie v a n A m erik a an se S ta te n d oen h et h eel g o ed . I n l a n d en a ls T a iw an , C hil i,
C osta R ic a , C uba e n Oo ste n rij k w ord t h et d eb at o ve r o p en ste llin g v a n h et h u w elij k g e vo erd . T w in tig
j a ar g e le d en w erd i k n og u it g e la ch en i n d e T w eed e K am er e n o p s tra at. N u w on en m eer d an 1 m il ja rd
m en se n i n e en l a n d w aar h et h uw elij k i s o p en ge ste ld . T e g e lij k e rtij d i s e r i n R usla n d w etg e vin g w aarin
s ta at d at h et v e rb od en i s o m i n h et o p en baar p osit ie f o ve r h om ose ksu alit e it t e s p re ke n . R usla n d h ee�
ve el i n vlo ed i n d e r e g io e n e r z ij n o ok l a n d en i n A fr ik a d ie d ie w etg e vin g h eb ben o ve rg e n om en ’.
O m m aar n ie t t e s p re ke n o ve r d e s it u a tie i n T sje ts je n ië …
‘E en c o lle g a v a n m ij i s T sje ts je n ië -s pecia lis t e n w at n u g e b eu rt m et d e h om o’s i n d ie r e g io i s a l e erd er
ge b eu rd m et w oeke ra ars . D at z ij n m en se n w aar j e j e t o eko m st k a n l a te n v o ors p elle n e n d ie
g o ksp elle n a an b ie d en . Oo k v ro u w en d ie g e en h oofd doek w il d en d ra ge n z ij n g e m arte ld e n v e rd w en en .
D aarn a w are n d e h om o’s a an d e b eu rt. D at h ee � a lle s t e m ake n m et h et f e it d at T sje ts je n ië e rg
is la m it is c h i s g e w ord en o n d er d e h uid ig e l e id er K ad yro v. W aar i k v a n b en g e sc h ro kke n i s d at h om o’s
d ie h ie r a sie l h eb ben g e kre g e n v a n a n d ere T sje ts je n en f o to ’s v a n h u n m oed ers k rij g e n d oorg e stu urd
m et d e b ood sc h ap “ k o m t e ru g, a n d ers z ij n w e b an g d at j e m oed er w at w ord t a a n ge d aan ”. Z e
ve rte ld en m ij : “ W e z ij n w an hop ig w an t w e h ou d en v a n o n ze m oed er, m aar a ls w e t e ru g g a an w ord en
w e g e m arte ld ”. E en d aarv a n h ad e en T sje ts je en g e sig n ale e rd i n A m ste rd am d ie h em i n d e g a te n h ie ld .
In B erlij n e n T o ro n to z ij n T sje ts je en se a ge n te n g e zie n d ie v lu ch te lin ge n o n d er d ru k h eb ben g e ze t o m
te ru g t e g a an . Oo k b ij d e N ed erla n d se v e il ig h eid sd ie n ste n i s h et b eke n d d at T sje ts je n ië z ij n t e n ta ke ls
in E u ro pa u it s p re id t. D us m et h et k rij g e n v a n a sie l i s n ie t g e ze g d d at j e o ok v e il ig b en t’.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/9/10
He�ig e v e rh a le n . Ho e g a at u o m m et h et l e ed d a t u t e g en ko m t t ij d en s u w w erk ?
‘S o m s k a n i k w el v a n s la g z ij n . A ls e r m en se n v e rm oord w ord en d ie i k k e n . Z o als d e m oord o p D avid
K ato , h om ore ch te n activ is t u it Oe ga n d a m et w ie i k i n O eg a n d a h ad s a m en ge w erk t. K ato i s i n 2 0 11
ve rm oord e n d at v e rw erk e n k o st t ij d . M ij n m eth od e i s o m t e l e ze n e n o m t e s c h rij v e n . I n 2 011 b en i k
a ls f ic tie sc h rij v e r b eg o n nen . I k b en o ok g e vra agd h et g e sc h en k t e s c h rij v e n v o or d e S p an nen d e
B oeke n w eek ( h et A B B o n tv a n gt t w ee e xe m pla re n v a n h et b oekje B AR ST, w aarv o or d an k). D e f ic tie ve
w ere ld d ie i k z e lf h eb b ed ach t i s e en o n ts n ap pin g a a n d e h ard e w erk e lij k h eid . I n e e n v e rh aal, e en
p lo t, b en i k d e b aas. I k b ep aal w ie w ord t v e rm oord , w ie o n d erz o ek d oet e n w ie d e z a a k o p lo st. I k h eb
m et H RW a fg e sp ro ke n d at i k t ij d en s m ij n r e iz e n e n v lu ch te n g e en r a p porte n h oef t e l e ze n , m aar d at i k
d ie t ij d m ag g e b ru ik e n o m t e l e ze n e n s c h rij v e n ’.
B en t u o ok i n A m ste rd a m t ij d en s d e P rid e-w eek?
‘J a , d aar b en i k e lk j a ar b ij . I k b en n ie t z o ’n f e estv a rk e n m aar i k b en a lt ij d a ctie f b ij d e
m en se n re ch te n eve n em en te n d ie t ij d en s P rid e w ord en g e o rg a n is e erd . Z o b en i k d it j a ar m od era to r b ij
R ig h ts Ou t T h ere 2 018, e en e ve n em en t i n d e L u th ers e k e rk , e n m od ere er i k d e c o n fe re n tie v a n h et
C olle g e v o or d e R ech te n v a n d e M en s. Z ij w il le n u it d ra ge n d at j e m et e e n k la ch t o ve r d is c rim in atie o p
gro n d v a n s e ksu ele o rië n ta tie b ij h et C olle g e t e re ch t k a n .’
W ere ld re lig ie b oot
‘I n 2 016 h eb i k o p d e W ere ld re lig ie b oot g e sta an , d at l e ek m e i n te re ssa n t o m dat e r e e n r a b bij n , i m am
en e en p rie ste r z o u d en m ee va re n . M ij n m an e n i k g in ge n m ee a ls h um an is te n . O p d e k a d e t ro � en w e
de p rie ste r b ed ro efd a an , d ie h ad n et v a n d e b is sc h op u it H aarle m t e h ore n g e kre g e n d at h ij n ie t m ee
m och t v a re n . D e b is sc h op z o u h eb ben g e ze g d : “ D it i s l ie d erlij k g e d ra g e n i k w il n ie t d at j e j e d aarm ee
a � ic h eert”. D e p rie ste r g in g d us n ie t m eer m ee. D e r a b bij n h ad o ok a fg e ze g d o m dat h et t e g e vo elig l a g
d at e r e en i m am z o u m ee va re n e n d e i m am b le ek o ok a fw ezig o m e e n s o ortg e lij k e r e d en . K orto m , d e
p ro b le m en v a n w ere ld re lig ie s o p m ic ro n iv e a u . D e g ra p w as d at n ie m an d e rv a n w is t e n d e
w ere ld re lig ie b oot e en p rij s w on o m dat h et z o ’n v e rb in d en d i n it ia tie f w as’.
‘ I k v in d h et ’ t l e u kst a ls e r b uit e n la n d se g a ste n z ij n . H et i s z o l e u k m et h en m ee t e v a re n . E en a a n ta l
ja re n t e ru g v o er i k m et t w ee A fr ik a an se l e sb ie n nes m ee. D ie v ro eg e n : “ W aaro m z w aaie n d ie m en se n
n aar o n s… ? M aar w ij z ij n l e sb is c h ”. D ie v o n d en h et t e o ve rw eld ig e n d e n m oeste n e ve n b en ed en d eks
ga an z it t e n . I k z e i t e g e n h en : d ie m en se n z w aaie n n aa r j u llie ó m dat j u llie l e sb is c h z ij n . D e S yris c h e
jo n ge n s m et w ie i k h eb m eeg e va re n v o n d en h et g e w eld ig . D ie w are n u it g e d ost e n g in ge n h ele m aal
lo s’.
He ro es i s h et t h em a v a n d e A m ste rd a m se P rid e v a n d it j a ar. W ie z ij n u w h eld en ?
‘I k h eb j u rid is c h e h eld en . R ap hael L e m kin , e en J o od s j u ris t, u it P ole n g e vlu ch t i n d e j a re n ’ 3 0. L e m kin
h ee� d e t e rm g e n ocid e b ed ach t e n h ee� z ic h e rv o or i n ge ze t d at g e n ocid e s tra fb aar i s g e ste ld . E r i s
o ok e en v e rd ra g t e g e n g e n ocid e g e ko m en . D aarn aast i s L e m kin o p en baar a a n kla ge r g e w eest i n
N eu re n b erg . D it t e rw ij l z ij n h ele f a m il ie d oor d e n azi’s o m h et l e ve n i s g e b ra ch t i n
v e rn ie tig in gsk a m pen . I k v in d h et m ooi d at i e m an d v a n uit d ie e lle n d e m et c o n str u ctie ve i d eeën
b ij d ra agt a an e en b ete re s a m en le vin g’.
U niv e rs e le V e rk la rin g R ech te n v a n d e M en s
‘E en a n d ere h eld v a n m ij i s R en é C assin . C assin i s g o ed deels v e ra n tw oord elij k v o or h et s c h rij v e n v a n
d e U niv e rs e le V erk la rin g v a n d e R ech te n v a n d e M en s. H ij i s n a d e e lle n d e n et n a d e 2 e w ere ld oorlo g
n ie t b ij d e p akke n n eer g a an z it t e n m aar z e i: “ H ie r m oete n w e v a n l e re n ”. C assin h ee� e e n s y ste em
w ete n t e v o lm ake n w aar d e m en sh eid w at a an h ee� e n o p b asis w aarv a n w e n u n og s te ed s w erk e n ’.
W aar b en t u z e lf h et m eest t r o ts o p ?
‘H et m eest t ro ts b en i k o p d e e u th an asie w et. I k w as w oord vo erd er e u th an asie e n h eb h ie rv o or v e el
sa m en ge w erk t m et E ls B ors t. H et w as e en i n ge w ik ke ld d ossie r. T o en d ie w et s p eeld e h eb i k s ta ge
g e lo p en b ij a rts e n d ie b ij e u th an asie b etro kke n w are n . I k h eb n og e e n a m en d em en t o p d e w et
in ge d ie n d d at i s a an ge n om en . D e w et z it g o ed i n e lk a ar e n i k v in d h et e e n t e ke n v a n b esc h avin g d at

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/10/10
het m oge lij k i s i n N ed erla n d . E r z ij n w ein ig a n d ere l a n d en w aar e u th an asie u it d e a ch te rk a m ertje s i s
g e h aald . I k b en t ro ts d at i k d aar e en b ij d ra ge a an h eb k u n nen l e ve re n . M ij n m oed er i s v o rig j a ar
o ve rle d en e n z ij w il d e e u th an asie . T o en h eb i k h et v a n d ic h tb ij m eeg e m aa kt’.
‘ H et me est t r o ts be n i k o p de e u th a nasie w et’
Is e r n og i e ts d a t u k w ij t w il ?
‘J a ! i k w il n og k w ij t d at L a w ye rs f o r L a w ye rs e e n b ela n grij k e c lu b i s . P hon v a n d en B ie se n i s d aarv o or
actie f. M ij n e ers te k o rt g e d in g i n 1 983 b ij S tib be w as t e g e n V a n d en B ie se n , d ie a ls l in kse r a kke r e n e en
b ij t e rtje b eke n d s to n d . I k h eb P hon a an M ic h ael T o gú e v o org e ste ld . Z ij z ij n s a m en n aa r Ge nève
g eg a an o m e en v e rg a d erin g o ve r v e rd ru kkin g v a n a d vo ca te n i n K am ero en b ij t e w on en ’.
‘ A ls i k N ed erla n d v e rg e lij k m et a n d ere l a n d en l ij k t h et d at d e a d vo ca te n i n N ed erla n d e e n b eetje b la sé
z ij n g e w ord en e n n ie t m eer z o m aats c h ap pelij k b etro kke n z ij n . I n h et b uit e n la n d z ij n v e el a d vo ca te n
m et w ie i k w erk t e ve n s a ctiv is t e n d oen i e ts i n h et k a d er v a n d e v rij h eid v a n m en in gsu it in g o f
b ezo eke n b ij v o orb eeld g e va n ge n en . Z ij z ij n b etro kke n b ij d e o p bou w v a n d e s a m en le vin g. L a w ye rs f o r
La w ye rs s p rin gt e r p osit ie f u it . D us i k s lu it a f m et d eze p osit ie ve n oot’.
D aar k u n nen w e w at m ee. On der d e i n d ru k v e rla at h et A B B h et z o n ove rg o te n t e rra s.



Weteringschans 237
1017 XH Amsterdam

T 020 - 676 04 81
F 020 - 676 04 82
E info@jaeger.nl

neem contact op

Jaeger maakt gebruik van cookies

Wij plaatsen cookies om uw ervaring op de website te verbeteren. De cookies die vereist zijn om de website te gebruiken zijn wettelijk toegestaan. Voor de andere cookies kunt u hieronder toestemming geven.

meer informatie