Belastingdienst overruled: verschoningsrecht uitgebreid voor accountant

  

Belastingdienst overruled: verschoningsrecht uitgebreid voor accountant

Auteur(s): J.M.M. Heilbron

Bekijk PDF



opHetMoMeNtdatiemandwordtver-dachtvanfiscalefraudekomtdeFIODniet alleen op bezoek bij deze vermeende de-linquent,maarvaakookbijdiensaccoun-tant en belastingadviseur. Met grof ge-schut vordert de fiscale opsporingsdienst
de administratie en vraagt hij om inlich-
ineendergelijke‘overvalsituatie’nietaltijd de meest doordachte beslissingen neemt. Vaak werkt de verdachte mee om van het
probleemaftezijn.Maardiemedewerking
Op gespannen voet
De (register)accountant1 en belasting-adviseur2 hebben zich te houden aan
hun geheimhoudingsplicht, zij mogen geen informatie naar buiten brengen diezijuithoofdevanhunvertrouwens-relatie onder zich hebben. We moeten zorgvuldig omgaan met deze verplich-ting; het (te snel) opgeven hiervan kan
leiden tot klachtwaardig handelen en
heeft iedere burger, ten behoeve van defiscalewaarheidsvinding,eeninfor-matieverplichting naar de fiscus toe.
Iedereen moet de belastinginspecteur
verstrekken.3 In dat licht zijn ook der-den, zoals de accountant en belasting-adviseur, hiertoe verplicht. Het spreekt
voor zich dat geheimhoudingsplicht
en informatieplichtopgespannenvoet staan met elkaar.
Bewust onthouden
De wetgever onderkent deze spanning, althans ten aanzien van beroepsge-heimhouders, de zogenaamde functi-oneel verschoningsgerechtigden4. Zij kunnen zich op grond van hun func-tie – vandaar de term functioneel – ver-zetten tegen een doorzoeking, weige-ren een getuigenverklaring af te leggen of weigeren stukken (van derden) af te geven. De wetgever heeft dit recht be-wust aan een selecte groep toegekend, hij heeft daarbij net zo bewust bepaald om de accountant en adviseur deze be-schermde status te onthouden. Het is volgens hem namelijk niet de bedoeling dat informatie die van belang is voor be-lastingvaststelling veilig verborgen mag blijven bij een accountant of belasting-
adviseur.
Vertrouwensband
Het is evident dat de accountant en een belastingadviseur niet staan te springen vertrouwelijke informatie van cliënten
tingen. Het spreekt voor zich dat iemandzelfs tot strafvervolging. Hiernaastprijs te geven. De vertrouwensband tus-
sen beide partijen is essentieel voor een goede uitoefening van het beroep. Bei-de moeten frank en vrij kunnen spreken
over de feiten om überhaupt tot kwalifi-
heeftsomsverstrekkendeconsequenties.gevraagde gegevens en inlichtingencatie van die feiten over te kunnen gaan
en te komen tot juiste toepassing van de fiscale regelgeving. Juist in fiscale kwes-ties, waar zelfs het pleitbaar standpunt
als strafuitsluitend beginsel is geaccep-
Verschoningsrecht uitgebreid voor accountants Belastingdienst overruled Jessica heilbron
Verschoningsrecht:eenzegenvoorsommigeberoepstakken.Wie
zichhieropkanberoepen,magzichonderandereverzettentegeneen
doorzoekingvandeFIOD,weigereneengetuigenverklaringafteleg-
genofweigerenstukkenaftegeven.Accountantshebbenhetaltijd
moetendoenmeteenvariantopditrecht.Daarlijktveranderingin
gekomendooreenuitspraakvandeHogeRaad.Eentoelichting.
‘Hetisevidentdatde accountanteneen belastingadviseurnietstaan tespringenvertrouwelijke informatievancliëntenprijs tegeven.’
2www.accountancynieuws.nl24 maart 2006 nr 6 Accountancynieuws
belastingen



teerd, zal meer dan gewoon discussie-ruimte nodig zijn. Een zinnige discus-
sie en een goede advisering beginnen
pas na open en volledige verstrekking
van de feiten.
Voorheen werd aan de hand van een me-dedeling van de staatssecretaris van Fi-nanciën beoordeeld of een accountant of belastingadviseur een beroep kon
doen op een variant van het verscho-
accountants en adviseurs altijd inzage moeten verstrekken in stukken van cli-enten waarin (ook) feiten staan die van belang kunnen zijn voor de belasting-
vaststelling. Slechts zuivere adviezen, stukken waarin geen feiten staan, hoeft de accountant niet te verstrekken. Di-lemma bij deze definitiebepaling is ech-ter dat adviezen altijd een beschrijving bevatten van de feiten waarover wordt geadviseerd en er dus nooit sprake is van dergelijke zuivere adviezen.
Fair play
Het lijkt erop dat de Hoge Raad5 dit di-lemma onderkent. Het hoogste rechts-college binnen de gewone rechterlijke macht heeft afgelopen najaar een ar-rest gewezen dat bepaalt dat naast zui-vere adviezen ook zogenaamde ‘due
dilligence’ rapporten vallen onder het
countant en belastingadviseur. Deze uitspraak ‘overrulet’ het vorderingsbe-
leid van de Belastingdienst, zoals vast-
Hoge Raad heeft de knoop doorgehakt met een rechtstreeks beroep op het in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vastgelegde beginsel van fair play. Wanneer een stuk is opgesteld met het doel een ciënt te adviseren dan vallen ook de daarin opgenomen feite-lijke beschouwingen onder het infor-meel verschoningrecht van de accoun-
tant en adviseur. De accountant moet
niet tot doel hebben een cliënt te advi-seren of zijn fiscale positie te belichten overleggen. Maar als deze stukken ook adviserende onderdelen bevatten dan
mogen deze worden geschoond van die
Onomkeerbaar
Het is, met het oog op deze verruiming enerzijds en de geheimhoudingsplicht anderzijds, van belang niet al te snel het volledige dossier af te geven als de FIOD op de stoep staat. Scan uiterst secuur of er een verplichting tot afgifte bestaat ten aanzien van een (gedeelte van een) stuk. Daarnaast is het van belang bij (reële) twijfelomtrentdestatusvaneenstukaf-gifte(ineersteinstantie)teweigerenmet een beroep op het (informeel) verscho-ningsrecht. Voorkomen is beter dan ge-nezen, de beslissing tot afgifte over te gaan is onomkeerbaar, een accountant dientzichditgoedtebeseffen.
Billen bloot Slechtsinzeeruitzonderlijkeomstandig-
heden zult u ook adviezen moeten afge-ven.Ditgaatopwanneerdewaarheidpre-
valeert boven het belang dat het aan een
de ‘geheim’ veilig wordt bewaard. Daar-
bij is in de jurisprudentie met betrekking
ningsrecht. Die mededeling bepaalt datadviserende onderdelen.tot functioneel verschoningsgerechtig-
den uitgemaakt dat het ‘enkel’ verdacht zijnvaneenstrafbaarfeitvandeverscho-ningsgerechtigde zelf niet hoeft te bete-kenen dat er sprake is van een dergelijke zeer uitzonderlijke omstandigheid. Pas bij verdenking van ernstige strafbare fei-ten,zoalsdeelnameaaneencrimineelsa-menwerkingsverband, zal een beroep op het informeel verschoningsrecht de ac-countant en zijn cliënt niet meer redden. Hetzalniemandverbazendatineender-gelijke situatie niet alleen de cliënt maar ookdeaccountantmetdespreekwoorde-lijkebillenblootmoet.An
Mr. J. Heilbron is verbonden aan Jaeger Advocaten te Amsterdam.
1 op grond van de Gedrags- en Beroepsregels registeraccountants
2 De geheimhoudingsplicht van de belastingadviseur is geregeld in de handleiding van de Nederlandse orde van Belastingadviseurs.
3 Artikel 53a ArW
4 Het artikel noemt als functioneel verschoningsgerechtigden de arts, advocaat,
geestelijke, de notaris en de apotheker.
informeel verschoningsrecht van de ac-verschoningsgerechtigdetoevertrouw-5 Hoge raad, 23 september 2005, LJN-nr. Au3140
Attentiepunten verschoningsrecht
onder informeel verschoningsrecht!
matie is onomkeerbaar!
gelegd door de staatssecretaris. De•Adviezen vallen in principe onder het
informeel verschoningsrecht! •pas bij verdenking van ernstige
strafbare feiten zoals deelname aan een criminele organisatie is een beroep op informeel verschonings-recht tevergeefs!
•Due dilligence rapporten vallen onder informeel verschoningsrecht!
•puur feitelijke informatie valt niet
dilemmaslechts feitelijke beschouwingen die•een beslissing tot afgifte van infor-
‘Het is van belang niet al te snel het volledige dossier af te geven als de FIOD op de stoep staat’
‘Wanneer een stuk is opgesteld om een ciënt te adviseren, dan vallen
ook de daarin opgenomen feitelijke beschouwingen onder het informeel verschoningrecht van de accountant en adviseur.’
‘De accountant moet slechts feitelijke beschouwingen die niet tot doel hebben een cliënt te adviseren of zijn
fiscale positie te belichten overleggen’
Accountancynieuws 24 maart 2006 nr 6www.accountancynieuws.nl2
belastingen



Weteringschans 237
1017 XH Amsterdam

T 020 - 676 04 81
F 020 - 676 04 82
E info@jaeger.nl

neem contact op