Is een omkering van de bewijslast het einde van de wereld?

  

Is een omkering van de bewijslast het einde van de wereld?

Auteur(s): B.J.G.L. Jaeger

Bekijk PDF





weet, kennen we in het belastingrecht de zogenoemde vrije bewijsleer. Zeer globaal wil dat zoiets zeggen als dat de rechter dát bewezen kan vinden wat hij aannemelijk acht. In beginsel is er geen vooropgezet stelsel van welke partij wat moet bewijzen. Uitgangspunt is wel dat de Belastingdienst afwijkingen van een
aangifte in beginsel aannemelijk moet
posten en voorts iedere procespartij de eigen van het gebruikelijke afwijkende stellingen. Bewijs kan worden geleverd
door middel van vermoedens, mits die
op feiten uit het dossier. Tot zover deze vrije bewijsleer.
Omkeringenverzwaringbewijslast Heefteenbelastingplichtigenietvoldaan aan zijn verplichting de Belastingdienst genoegzaamteinformeren,danwelisde aangifte niet tijdig gedaan of aanneme-
lijk onjuist, dan schrijft de wet voor dat
tingdienstlag,wordtverschovennaarde belastingplichtige. Afgezien van de ver-schuiving, wordt de bewijslast ook nog
verzwaard: volstaat in eerste instantie
Zoals iedereen waarschijnlijk alvermoedens maar terug te voeren zijnaannemelijk maken, bij een omkering
dienttewordenaangetoond.
Belastingdienst gespinsd op omkering
Het kan natuurlijk zijn omdat ik in een wat eigenaardige niche zit, maar het komt mij zo voor dat de Belastingdienst er bij controleonderzoeken erg op ge-
spinsd is voldoende gebreken in de ad-
maken, de belastingplichtige aftrek-debewijslastdieinbeginselopdeBelas-ministratie boven water te halen, ten-
einde de bewijslast om te keren. Na een omkering hoeft de Belastingdienst het immers niet meer zo nauw te ne-
men, de Belastingdienst mag een gooi
www.accountancynieuws.nl15 juni 2007 nr 12 Accountancynieuws
belastingen
Is een omkering van de bewijslast het einde van de wereld?
Ludwijn JaegerHoewelhetnatuurlijkonmis-
kenbaarmakkelijkerisomniets
tehoevenbewijzenineen
procedure,deelikabsoluutniet
deopvattingvanmenigeen
daterbijeenomkeringvande
bewijslastgeenbeginnenmeer
aanis.Hiernazalikuitleggen
waarom.

Accountancynieuws 15 juni 2007 nr 12www.accountancynieuws.nl
belastingen
doen naar het belastbare bedrag. Dat is wel zo makkelijk. Hoewel er wekelijks vele zaken worden gepubliceerd waar de omkering door de rechter wordt ge-honoreerd, komt het ook met enige re-gelmaat voor dat een rechter meent dat er onvoldoende aanleiding is om tot die
omkering over te gaan.
Hetgeconstateerdegebrekmoetvoldoen-debelangrijkzijnomdezwaresanctievan omkering van de bewijslast te rechtvaar-digen, bovendien moet het ook nog een wezenlijke invloed kunnen hebben op de belastingsoort. Gebreken aan factu-renzijninderegelnietvanbelangvoorde loonbelasting,juistwelvoordeomzetbe-lasting. Een gebrekkige kasadministratie is bij een nagenoeg bancair lopende om-zetirrelevant,indehoreca (om maar wat te noemen) al snel doorslaggevend. Niet identificeren is natuurlijk wel weer rele-
vantvoordeloonbelasting,maareenom-
zosnelrechtvaardigen.
Het loont een beroep op omkering te bestrijden
Behalve dat het regelmatig loont nauw-keurig te kijken naar de gebreken die volgens de Belastingdienst een omke-ring zouden rechtvaardigen, te contro-leren of de constatering dat die gebre-ken er zijn wel juist is en beoordelen of die gebreken nog herstelbaar zijn, kan
het zinvol zijn te bestrijden dat het ge-
heeft op de belastingsoort waarin ge-corrigeerd wordt.
Procederen bij omkering vergt actieve proceshouding
Deze verweren liggen redelijk voor de hand. Ook de minder ervaren proce-deerders zijn gewoon om constaterin-gen in een boekenonderzoek te bestrij-den: aanvoeren wat in de ogen van een gemachtigde juist is, bestrijden welke constateringen van de Belastingdienst ten onrechte zijn. De gevolgen van een omkering zien te beperken vergt ech-ter meer. De Inspecteur mag bij een te honoreren beroep op omkering van de bewijslast en aanslag schattender-
wijs vaststellen. Het is dan vervolgens
aan de belastingplichtige om overtui-gend aan te tonen dat – en in hoeverre – die belastingaanslag onjuist is. Des-ondanks blijft de Inspecteur echter ge-houden om de aanslag niet willekeu-rig en op redelijke gronden te baseren. Deze redelijkheidstoets betekent dat de Inspecteur niet zo maar kan doen en la-
ten wat hij wil.
Dwing Belastingdienst schatting inzichtelijk te maken
Indien u geconfronteerd raakt met een geschatte aanslag en de belastingplich-tige u verzoekt daartegen te ageren, dan is het derhalve zaak om behalve de be-strijding van de gronden die tot de om-kering hebben geleid, in een vroegtijdig stadium (zonodig subsidiair) de In-specteur het hemd van het lijf te vragen. U zult erachter moeten zien te komen waar de schatting op is gebaseerd en zodra dat duidelijk is, hem door blijven
bevragen op de redenen waarom hij met
heeft gehouden. Branchegegevens zijn bijvoorbeeld een geducht wapen, maar indien de straat wegens werkzaamhe-den maanden heeft opengelegen, is dat een omstandigheid die meegenomen moet worden in de schatting.
Handvatten
Hoe meer en hoe beter u de Inspecteur aangeeft waarmee hij in zijn schatting rekening moet houden, hoe meer u aan
de poten van de onderbouwing van de
brek een noemenswaardige invloedschatting kunt zagen. Hoe concreter u
in een procedure de rechter aan kunt geven waarin de onredelijkheid van de in deze casus gegeven schatting is gele-gen, hoe groter de kans dat de gegeven schatting wordt gematigd. Dat betekent dus niet louter ontkennen, niet neer leg-gen bij een omkering, maar de vele vra-genbrieven die u van de Belastingdienst gewend bent, nu eens aan hen sturen. Maak gebruik van hun plicht tot motive-ren, dwing ze tot het inzichtelijk maken van wat ze doen, dat geeft u de handvat-ten om daaraan te knagen.
Stelplicht en motiveringsplicht Belastingdienst
Hoewel ik in principe van mening ben
dat een Inspecteur al uit eigener bewe-
ging handen en voeten moet geven aan een schatting omdat hij gehouden is aan zijn stelplicht te voldoen, moet hij dat in ieder geval evident naar aanleiding van een uitdrukkelijk verzoek daartoe. Ook een redelijk verzoek te onderbouwen waarom met bepaalde duidelijke om-standigheden geen rekening is gehou-
den, zal moeten worden beantwoord.
Omkering proportioneel?Indien een Inspecteur onvoldoen-
de houvast aanreikt om zijn schatting te toetsen, is een dergelijke schatting willekeurig en ontbeert een dergelij-ke schatting de door de Hoge Raad ver-langde duidelijke onderbouwing.
Actieve houding
Een procedure waarin u op achterstand staat doordat een omkering aangewe-zen is, is dus niet (per definitie) verlo-ren, maar verlangt van een procesge-machtigde wel een actieve opstelling. Behalve gestelde feiten ontkennen, zult
u actief op zoek moeten gaan naar de
keringvoordeomzetbelastingzalhetnietbepaalde afwijkingen geen rekeninggedachtegangen van de aanslagrege-
lend ambtenaar, hem moet dwingen die gedachten inzichtelijk te maken en u zult actief aan moeten reiken waar-om er te weinig rekenschap is gegeven aan afwijkende feiten en omstandighe-den. Alles telt mee, alles moet worden meegewogen. Hoe concreter u een af-wijking van de norm kunt maken, hoe onredelijker het is dat niet mee te we-gen. Een schone, actieve maar daarom niet minder dankbare taak voor de pro-
cesgemachtigde. An
ludwijn Jaeger, advocaat bij Jaeger advocaten-belastingkundigen.
1 Zie onder andere Hoge raad 21 augustus 1996, BnB 1997/1 (met lezenswaardige noot van langereis), Hoge raad 9 september 1987, BnB 1988/128, en Hoge raad 4 juli 1989, BnB
1989/258.



Weteringschans 237
1017 XH Amsterdam

T 020 - 676 04 81
F 020 - 676 04 82
E info@jaeger.nl

neem contact op