‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/1/10
In te rv ie w : ‘ A dvo ca te n i n N ed erla n d z ij n e en
b eetje b la sé g ew ord en ’
7 s e p te m ber 2 018E d it ie s e p te m ber 2 018, I n te rv ie w s
B oris D it t r ic h o ve r t ie n ja ar c a m pag n e v o or h om ore ch te n
Na r u im t ie n j a ar i n d e f r o n tlin ie t e g e n a n ti- h om ogew eld e n
d is c rim in atie s to pt v o orm alig
a d vo ca at e n r e ch te r B oris D it t r ic h m et z ij n w erk v o or H um an R ig h ts W atc h o m e en g o oi t e d oen
n aar e en z e te l i n d e E ers te K am er v o or z ij n p artij D 66. Z ij n m is sie v o or g e lij k e r e ch te n l ij k t n u
urg e n te r d an o oit .
T e kst: N ic k v a n d en Ho ek e n A n nelie s v a n O ch te n
M eer d an t ie n j a ar n a z ij n e ers te i n te rv ie w a an h et A B B t re � en w e B oris D it t r ic h o p nie u w , d it m aal o p
h et t e rra s v a n c a fé D e J a re n i n A m ste rd am , v la k v o or d e P rid e-w eek , d ie h ij i e d er j a ar t ro u w b ezo ekt.
T ij d en s h et i n te rv ie w i n 2 006 w as d e v o orm alig e a d vo ca at e n r e ch te r n et g e sto pt a ls f r a ctie vo o rz it t e r
va n D 66 i n d e T w eed e K am er. I n m id dels i s h ij m ee r d an t ie n j a ar h om ore ch te n activ is t v o or H um an
R ig h ts W atc h ( H RW ), m aar m et d at w erk z a l h ij m et i n ga n g v a n 1 o kto b er 2 018 s to p pen o m z ic h
k a n d id aat t e s te lle n v o or d e E ers te K am er v o or D 66. H ij b lij � w el a ls m en se n re ch te n activ is t a ctie f.
Ho e b en t u d e A m ste rd a m se a dvo ca tu ur i n g ero ld ?
B oris D it t r ic h : ‘ T o en i k n og r e ch te n s tu d eerd e i n L e id en w is t i k a l d at i k d olg ra ag i n A m ste rd am w il d e
w on en n a m ij n s tu d ie . H et l a g d us v o or d e h an d m ij n s tu d en ts ta ge b ij e e n A m ste rd am s k a n to or t e
d oen . I k w oon d e n og i n L e id en d us i k d ach t: l a at i k e e n k a n to or k ie ze n d at d ic h tb ij h et C en tra al
S ta tio n l ig t. I k k w am u it b ij S tib be – w aar i k n og n ooit v a n h ad g e h oord – a a n h et R okin . I k w erd
u it g e n od ig d v o or e en i n te rv ie w m et t w ee h ere n i n d rie d elig p ak e n d ik ke s ig a ar – i n d e r o oksa lo n – ,
d ie h eel e rg v a n “ w ij S tib be” w are n . I k w as e rg n aïe f e n a n tw oord de o p d e v ra ag w aaro m i k b ij S tib be
w il d e w erk e n : h et l ig t z o l e kke r d ic h t b ij h et C en tra al S ta tio n . Z e d ach te n d at i k e e n g ra p je m aakte e n
één v a n d ie p artn ers ( F ra n s C orp ele ij n ) z e i: “ W ij h eb ben i e m an d m et h u m or n od ig ”. M ij n b aan b ij
S tib be w as e en f e it . V erv o lg e n s d eed i k t ij d en s m ij n s tu d en ts ta ge é é n k e e r i e ts s lim s e n w erd i k
a an ge n om en a ls a d vo ca at-s ta gia ir ’. Z o s im pel k a n h et z ij n . B ij S tib be h ie ld D it t r ic h z ic h b ezig m et
za ke n o p h et g e b ie d v a n o n ro ere n d g o ed , o ok h uurre ch t. H et b eh an d ele n v a n s tra fr e ch te lij k e
k w estie s o f z a ke n o p a n d ere s o cia le re g e b ie d en w erd n ie t g e stim ule e rd . N a z ij n s ta ge k w am
D it t r ic h
te re ch t b ij I n ge ls e , w aar h ij z ic h b ezig h ie ld m et s tra fr e ch t e n v re em delin ge n re ch t, e n z a ke n
b eh an d eld e o p t o evo eg in gsb asis . D aarn aast i s h ij v o orz it t e r g e w eest v a n d e J o n ge B alie .

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/2/10
Dit t r ic h : ‘ M eesta l d uurt h et v o orz it t e rs c h ap v a n d e J o n ge B alie e e n j a ar, m aar b ij m ij i e ts l a n ge r. D at
k w am o m dat h et b estu ur v o or o n s r u zie k re eg . E r v e rs c h een e e n o p ro ep i n h et A B B d at d e J o n ge B alie
n ie u w e b estu urs le d en z o ch t e n d at k w am v o orb ij t o en i k z e lf n et u it d e k a st w as. “ K an j e d it w el d oen
a ls j e h om o b en t? ”, v ro eg i k m e a f. I k h eb t o ch m aar g e so llic it e erd e n i k w erd a a n ge n om en ’.
Sp lit s in g
‘I n d ie t ij d h ad j e e en d uid elij k e s p lit s in g t u sse n d e c o m merc ië le a d vo ca tu ur e n d e s o cia le a d vo ca tu ur
en d ie a d vo ca te n p ra att e n o n d erlin g n ie t m et e lk a ar. D ie z a ge n e lk a ar a ls v ij a n d en . D e c o m merc ië le
a d vo ca te n w erd en g e zie n a ls h an d la n ge rs v a n h et k a p it a lis m e e n d e s o cia le a d vo ca te n a ls
id ea lis tis c h e o p ro erk ra aie rs , b ij w ij z e v a n s p re ke n . I k z a t b ij S tib be, m aar m ij n h art g in g u it n aa r d e
so cia le a d vo ca tu ur. W e b ed ach te n d at d e e n ig e m an ie r o m b eid e p artij e n b ij e lk a ar t e b re n ge n v ia
c u lt u ur i s ; e ve n em en te n o rg a n is e re n d ie i e d ere e n l e u k v in d t. W e h eb ben t o en a lle a d vo ca te n
u it g e n od ig d v o or b ij e en ko m ste n m et Y o u p v a n ‘ t H ek e n A d èle B lo em en d aal. D ie w are n t o en e rg

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/3/10
pop ula ir . E n w e n od ig d en o ok r e ch te rs u it – a ls l o kke rtje – e n d ie k w am en o ok a lle m aa l. D at w erk te .
E r w as e en b orre l n a a flo op e n d aar b le ve n o ok d e s o cia le a d vo ca te n h an ge n , d ie m et h et b estu ur v a n
d e J o n ge B alie m aar o ok m et a an w ezig e n u it d e a n d ere g ro ep i n g e sp re k g in ge n ’.
‘ I k z a t bi j S tibbe , ma ar mi jn h a rt
g in g u it n aar d e s o cia le a dvo ca tu ur’
W as u t o en a l u it d e k a st o p u w w erk ?
‘T o en i k b ij S tib be w erd a an ge n om en h ad i k e en r e la tie m et e e n v ro u w . K ort d aarn a o n td ekte i k d at i k
n ie t b i- m aar h om ose ksu eel b en e n o n tm oett e i k m ij n v rie n d , n u m ij n m an . T o en m ij n p atro on h et
le u ke i d ee h ad e en d in er t e o rg a n is e re n b ij h em t h uis v o or a lle s ta gia ir e s i n clu sie f p artn ers , z e i h ij
t e g e n m ij : “ E n d an n eem j ij j e v rie n d in m ee”. D ie h ad h ij w ele e n s o n tm oet. I k m oest d us w el
o p bie ch te n d at i k i n m id dels e en v rie n d h ad i n p la ats v a n e e n v rie n d in . M ij n p atro on r e a ge erd e: “ D us
jij b en t z o ?” e n t ro k d e u it n od ig in g i n o m dat h ij e e rs t m et z ij n v ro u w w il d e o ve rle g ge n . H et d uurd e
ve rv o lg e n s e en w eek t o t h ij z e i: “ Ik h eb h et e r m et m ij n v ro u w o ve r g e h ad e n w e h eb ben b eslo te n d at
je m et j e v rie n d m ag k o m en , m aar a lle en a ls h et e e n b este n d ig e r e la tie i s ”. E n d at b ea am de i k t o en , a l
w is t i k d at n atu urlij k n og n ie t. I n m id dels z ij n w e 3 6 j a ar s a m en . J a re n d aarn a i s z ij n z o on u it d e k a st
g e ko m en . H ij v e rte ld e m e o p e en S tib be-r eü n ie d at h ij – a ls s tre n g k a th olie k – d oor h et o n tm oete n
va n m ij n m an o p en er i s g e w ord en o ve r h om ose ksu alit e it . D at v o n d i k w el m ooi’.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/4/10
Boris D it tr ic h : ‘ I k d eed t ij d en s m ij n s tu d en ts ta ge é é n k e e r i e ts s lim s
en w erd a ang en om en a ls a dvo ca at- s ta gia ir .’
Ho e z it h et m et o u t z ij n b in nen d e a dvo ca tu ur i n d e a nd ere l a nd en w aar u w erk za am b en t o f b en t
g ew eest?
‘I n h et b uit e n la n d l o opt m en v o or o p N ed erla n d . I n d e V S z ij n d e a d vo ca te n v e el m il it a n te r. U it d e k a st
k o m en i s d aar b ij n a e en p olit ie ke d aad , o m dat h et i n d e a lg e m en e m aats c h ap pij m oeil ij k e r l ig t. D aar
w ord t h et g e vie rd a ls j e u it d e k a st k o m t a ls a d vo ca at e n k rij g j e z e lf s e e n d in er a a n ge b od en ’.
‘ Op d it m om en t w erk i k a an e en t o esp ra ak v o or d e B alie v a n S ão P au lo , o ve r e e n za am heid .
Een za am heid v o or j e c o m in g o u t, d at d ele n v e el l h bt’e rs [ lh bt i s d e a fk o rtin g v o or l e sb is c h , h om o,
b is e ksu eel e n t ra n sg e n d er, r e d .] A ls j e o p s e ksu eel v la k a n d ers b en t, d an i s o le er j e j e ze lf v a n j e
o m ge vin g. D at i s a n d ers d an s a m en a n d ers z ij n , b ij v o orb eeld a ls g e zin o p g ro n d v a n h u id sk le u r, d an
h eb j e s te u n a an e lk a ar v o or d e d is c rim in atie d ie j e e rv a art. H oe j e o m ge vin g e ru it z ie t e n h oe s te rk j e
z e lf i n d e s c h oen en s ta at i s b ep ale n d v o or h oe j e m et d ie g e vo ele n s v a n i s o le m en t k u n t o m ga an . O p
dat v la k d oet N ed erla n d h et o ve rig e n s r e d elij k g o ed ’.
‘ I n d e V S i s u it d e k a st k o me n
bi jn a e en po lit ie k e d a ad’
Va nu it u w h u id ig e f u nctie k w am u o n d er m eer o p v o or d e A fr ik a anse a dvo ca at M ic h el T o g úe, d e w in na ar
va n d e G eu ze n p en nin g i n 2 016.
D it t r ic h : ‘ M ic h el T o gú e i s a d vo ca at i n K am ero en , w aar h om ose ksu alit e it s tra fb aar i s . H om o’s w ord en
d aar o p ge p akt e n i n d e g e va n ge n is g e ze t – v a ak z o n d er a d vo ca at e n s o m s j a re n la n g – t u sse n e n ge
ty p es a ls d ru gh an d ela re n e n m oord en aars ; z e w ord en d aar i n e lk a ar g e sla ge n e n v e rk ra ch t. M ij n
o n d erz o eke rs h eb ben d aar m et g e va n ge n en , f a m il ie le d en e n s ta ke h old ers g e sp ro ke n . H et i s m ij n t a ak
als g lo bal a d vo ca cy d ir e cto r o m m et d at r a p port m et o ve rh ed en o m d e t a fe l t e g a an o m t e z o rg e n d at
d e m en se n re ch te n sc h en d in ge n s to p pen ’.
D ood sb ed re ig in g en
‘M ic h el T o gú e i s b ij z o n d er. H ij i s h ete ro , h ee� e en v ro u w e n k in d ere n . H ij d eed v e el c o m merc ie el w erk
e n h ij v o n d h et a ls i d ea lis t b iz a r d at h om o’s g e en a d vo ca at k u n nen k rij g e n . H ij h ad s u cce s. H ij h ee�
so m s l h bt’e rs v rij g e kre g e n e n w erd d aard oor e rg g e d is c rim in ee rd . H ij o n tv in g m eerd ere
d ood sb ed re ig in ge n v o or z ij n v ro u w e n k in d ere n . M ed e d oor m ij n b em id delin g h ee� z ij n g e zin a sie l
ge kre g e n i n d e V ere n ig d e S ta te n . H ij r e is t n og r e g e lm atig n aa r K am ero en o m d aar c lië n te n t e
v e rd ed ig e n . T o gú e k re eg d e Geu ze n p en nin g o m dat h ij o n d an ks d e s o cia le d ru k e n b ed re ig in ge n
d oorg in g m et h et v e rd ed ig e n v a n l h bt’e rs . T o en T o gú e e e n b ezo ek b ra ch t a a n d e A m ste rd am se O rd e
slo eg t o en m alig d eke n K em per m et d e v u is t o p t a fe l e n r ie p : “ D it k u n nen w e n ie t a cce p te re n ”. K em per
h ee� t o en e en b rie f g e sc h re ve n a an d e B alie i n K am ero en d at d e s y ste m atis c h e u it s lu it in g v a n l h bt’e rs
n ie t a cce p ta b el i s e n d at T o gu e b esc h erm d m oest w ord en i n p la ats v a n t e g e n ge w erk t. Ge en i d ee
o ve rig e n s o f h ij d aar o oit r e a ctie o p h ee� g e kre g e n ’.
H oe z ie t u w w erk v o or H um an R ig h ts W atc h e r v e rd er u it ?

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/5/10
Boris D it tr ic h o p b ezo ek b ij d e p re sid en t v a n M alt a v o or
e en g esp re k o ve r t r a nsg en d erre ch te n e n a bortu s.
‘W ij z ij n e en v rij k le in e d iv is ie b in nen H RW , d at i n t o ta a l v ij f h on d erd m ed ew erk e rs h ee� . I k w erk m et
ze ve n m en se n , d ie w erk e n v a n uit A fr ik a , B erlij n e n N ew Y o rk e n w e z ij n g e sp ecia lis e e rd i n o n d erz o ek .
Ik b en n et t e ru g v a n e en r e is i n h et C arib is c h g e b ie d w aar e lk e il a n d h om ose ksu eel g e d ra g s tra fb aar
ste lt , m et z e lf s l e ve n sla n ge g e va n ge n is stra f i n B arb ad os. D aa r h eb ben w e o n d erz o ek g e d aan n aar d e
vra ag w at d e i n vlo ed i s v a n e en w ett e lij k e s tra fb aars te llin g o p h et l e ve n v a n l h bt’e rs . E lk e k e e r a ls i k
m et p arle m en ts le d en e n m in is te rs p ra at z e g ge n z e : “ D eze b ep alin g i s w el i n d e w et o p ge n om en , m aar
p asse n w e n ie t t o e”. On s o n d erz o ek t o on t a an d at l h bt’e rs d oor h et b esta a n v a n d e w et
tw eed era n gsb urg e rs w ord en . Z e z ij n d aard oor v a tb aar v o or c h an ta ge , w ord en o n ts la ge n o f d oor
fa m il ie u it g e slo te n . D aar g a at z o ’n r a p port o ve r. I k p ra at m et r e ch te rs , a d vo ca te n , p arle m en ts le d en e n
p ro b eer z e e rv a n t e d oord rin ge n d at z o ’n w et i n s tr ij d i s m et a lle rle i v e rd ra ge n e n d an h oop j e d at d at
in vlo ed h ee� ’.
E n h ee� h et i n vlo ed ?
‘I n M oza m biq ue i s d e s tra fb aars te llin g i n 2 015 u it h et w etb oek g e h aald . D aa rd oor m oge n h om o’s z ic h
v e re n ig e n e n o n ts ta at e r e en c iv il s o cie ty . T o en i k e lf j a ar g e le d en b en a a n getro kke n w as d e r e a ctie
v a n d e m eeste d ip lo m ate n m et w ie i k s p ra k : “ W ij p ra te n n ie t o ve r s e ks”. Z e h ad den n ie t d oor d at h et
n ie t o m s e ks m aar o m m en se n re ch te n g a at. I n m id dels z ij n r e so lu tie s a a n ge n om en e n e r i s e en e xp ert
o p h et g e b ie d v a n s e ksu ele o rië n ta tie e n g e n d erid en tit e it b ij d e V N a a n ge ste ld . D at w as o ve rig e n s e en
zw aar g e ve ch t m et a lle rle i l a n d en ’.
I s h et s o m s t e o n ve il ig o m e rg en s t e w erk e n ?
‘J a , b ij v o orb eeld i n I r a n . D aar z o u i k g ra ag w erk e n . E r z ij n n oga l w at r e ch te rlij k e u it s p ra ke n d ie n ad elig
u it p akke n v o or d e l h bt-g em een sc h ap . D e j u ris p ru d en tie i s e rg o n d oorz ic h tig . H et i s v a ak n ie t
h ele m aal d uid elij k w aarv o or m en w ord t v e ro ord eeld e n d aar z o u i k g ra ag o n d erz o ek n aa r d oen , m aar
d at i s t e g e va arlij k . I k b en n ie t z o ze er b an g d at m ij w at w ord t a a n ge d aan , m aar i k k a n w ord en
o p ge p akt. H RW w ord t g e zie n a ls e en A m erik a an se o rg a n is a tie – h et h oofd kw artie r z it i n N ew Y o rk – e n
d at m aakt h et t e r is ic o vo l. A ls z e z e g ge n d at j e e en A m erik a an se s p io n b en t e n j e d aarv o or o p pakke n ,
d an k a n h et z o m aar v ij f j a ar d ure n v o ord at j e v rij k o m t’.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/6/10
‘H et g a at n ie t o m se k s,
ma ar o m me nse n re ch te n’
Geb ru ik t u i n u w h u id ig e w erk v a ard ig hed en d ie u h ee� g ele erd a ls a dvo ca at?
‘J a ze ke r, a l i s m oeil ij k a an t e w ij z e n w at p re cie s u it m ij n a d vo ca te n tij d k o m t. W at i k u it d e a d vo ca tu ur
heb m eeg e n om en i s d at j e n ie t e m otio n eel b etro kke n m oet z ij n b ij e e n z a a k . E en t ij d g e le d en w il d e
m en i n Oe ga n d a d e d ood stra f i n vo ere n o p h om ose ksu eel g e d ra g. D aa r z ij n w ij h et n ie t m ee e e n s, d us
ik b en n aar Oe ga n d a g eg a an . I k w as t o en n et b eg o n nen b ij H RW e n m ed e d aaro m h eel e n th ou sia st. I k
h ad e en a fs p ra ak m et d e m in is te r d ie h ie rv o or v e ra n tw oord elij k w as e n h et b etre � en d e w ets v o ors te l
zo u g a an i n d ie n en . I k w as d us o p h et j u is te m om en t i n O eg a n d a. I k h ad e e rs t ( u n d erc o ve r) g e sp ro ke n
m et d e h om oge m een sc h ap e n h ad m e g o ed v o orb ere id . I k w is t b ij w elk e v e rd ra ge n O eg a n d a w as
aan ge slo te n , w elk e w are n g e ra tif ic e erd e n w aa r z e v o etn ote n b ij h ad den g e p la ats t. E n d e c o m mis sie s
d ie o ve r d ie v e rd ra ge n g a an h eb ben g e ze g d : n ie t d is c rim in ere n t e g e n s e ksu ele m in d erh ed en . I k
o ve rh an d ig d e d e m in is te r d at p akke t a an o n d erz o ek e n h ij z e i: “ D o y o u k n ow w hat w e d o w it h h um an
rig h ts ?” E n h ij g o oit h et p akke t d oor d e k a m er t e g e n d e m uur. “ T h at’s w hat w e d o w it h h u m an r ig h ts .”
E n v e rv o lg e n s s te ekt h ij v a n w al d at z e e rg e re p ro b le m en h eb ben , z o als a rm oed e e n w erk lo osh eid . H ij
b ew eerd e o ok d at e r g e en h om o’s z ij n i n Oe ga n d a. I k b le e f k a lm e n z e i d at i k z e d ie m org e n n og h ad
ge sp ro ke n . T o en w as i k w el b lij d at i k a d vo ca at b en g e w eest. I k k a n z o ’n g e sp re k d aard oor b ete r a an .
Als i k d ie e rv a rin g n ie t h ad g e h ad w as i k m is sc h ie n w el b oos o p ge sta p t. M aar w ie h ee� d aar w at a an ?
Zeke r d e h om oge m een sc h ap i n Oe ga n d a n ie t. D ie k rij g e n z o ’n m an n ooit t e s p re ke n . B ij h et
u it g e le id en z e i h ij : “ Y o u k n ow t h at w e h ave e le ctio n s i n t h re e w eeks, r ig h t? I c a n ’t d o a n yth in g w it h
h um an r ig h ts , o th erw is e I w on’t g et r e -el ecte d .”
D at k lin kt m eer a ls m ed ia tio n d a n a ls p le it e n .
‘I n d at g e va l z e ke r. I k w ord o ok w ele en s i n p arle m en te n o p ge ro ep en a ls e xp ert, b ij v o orb eeld i n
N ie u w -Z eela n d . D aar h eb i k e en a an ta l j a ar g e le d en i n h et p arle m en t v o or o p en ste llin g v a n h et
h uw elij k g e p le it . D at i s e ch t v e rg e lij k b aar m et h et v o ord ra ge n v a n e e n p le it n ota ’.
Z o u u a ls a dvo ca at v e rd a ch te n v a n h om o-g ew eld b ij s ta an?
‘J a , d at z o u i k w el d oen . I e d ere en h ee� r e ch t o p e e n v e rd ed ig in g e n i k z o u o ok b en ie u w d z ij n w at z o
ie m an d d aarto e a an ze t. On der o m sta n d ig h ed en k a n i k m e v o ors te lle n d at j e e e n z a a k n ie t a a n neem t,
m aar i n b eg in se l z o u i k d at z e ke r d oen e n d at h eb i k o ok g e d aan . I k h eb e e n a a n ta l z a ke n g e d aan v a n
p ote n ra m mers e n o ok v a n s la ch to � ers , d ie d an n aa r d e p olit ie g in ge n e n d aar w erd en u it g e la ch en .
D aaro m h eb i k e r a ls K am erlid v o or g e zo rg d d at h om o-g ere la te erd g e w eld w erd g e re g is tre erd . D e
polit ie m an o f – v ro u w d ie d e a an gi� e o p neem t, m oet h ie rv a n m eld in g m ake n e n z o d oen d e h eb ben w e
daar n u c ij f e rs o ve r. T e g e n w oord ig i s h om oge w eld g ro ot n ie u w s m aar i n d e j a re n ’ 8 0 g e b eu rd e h et n et
zo ve el, d en k i k , m is sc h ie n n og w el v a ke r, m aar h et w as o n zic h tb aar. A ls r e ch te r z a g i k h eel v a ak d at
ie m an d o m d ie r e d en i n e lk a ar w as g e sla ge n , m aar i n d e t e n la ste le g gin g w erd d at n ie t v e rm eld . D e
blo ed neu s w el, d aar k a n j e e en f o to v a n m ake n , m aar d at d e v e rd ach te d aar “ v u il e p oot” o f “ le sb o, i k
z a l j e e en s” b ij h ad g e ro ep en , d at s to n d e r n ie t i n . D at i s o ok l a stig t e b ew ij z e n ’.
T o en u i n N ed erla nd p le it te v o or o p en ste llin g v a n h et h u w elij k , w as h et C O C t e g en d a t p la n. Ho e z a t d a t?
‘I n 1 993 w as i k r e ch te r e n b eg o n i k m et c a m pagn e v o ere n , i n 1 994 w erd i k g e ko ze n a ls K am erlid . I k
k re eg e en b rie f v a n h et C OC m et a ls s tre kkin g: “ H eb ben w e e in d elij k i e m an d d ie o p en lij k
h om ose ksu eel i s i n d e K am er e n d an w il h ij h et h u w elij k o p en ste lle n ”. D aa r w are n z e n ie t b lij m ee. D at
h ee� m e t o en w el s la p elo ze n ach te n b ezo rg d . H et b estu ur v a n h et C O C – e e n g ro ep o u d e m an nen –
v o n d d at h et h uw elij k m oest w ord en a fg e sc h a� o m dat h et e e n “ h ete ro n orm atie f e n o n d erd ru kke n d
in stit u ut” z o u z ij n . I k h eb z e t o en u it g e n od ig d i n d e K am er e n z e i: “ A ls j e n ie t w il t ro u w en d an m oet j e
n ie t t ro u w en , m aar j e m oet a n d ere n n ie t d e k e u ze o n tn em en ”. E ers t g e lij k ste lle n e n d an ( m is sc h ie n )
afs c h a� en . E r i s e en n ie u w b estu ur g e ko m en d at v ó ór w as, w at u it e ra ard h ie lp . I n d e b eg in tij d z e id en
d e t e g e n sta n d ers : “ N erg e n s i n d e w ere ld k a n j e a ls h om o t ro u w en e n d an k o m j ij a ls j u ris t m et d at
id ee v a n h et h om oh uw elij k . D at k a n v a st n ie t e n b ove n d ie n i s j e e ig e n a ch te rb an ( h et C O C) o ok g e en
vo ors ta n d er”.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/7/10
Boris D it tr ic h i s o ok a ls s c h rij v e r v a n l it e ra ir e t h ril le rs a ctie f.
St aats c o m mis sie
‘ D e g ro ots te h ob bel w as t o en d at d e m eeste n ie t-j uris te n z e id en d at h et n ie t k o n o m dat h et n erg e n s
ko n . E r i s e en S ta ats c o m mis sie ( K ortm an n) g e ko m en o m o n d erz o ek t e d oen . D aa r z a te n n eg e n
m en se n i n d ie i n g ro te m eerd erh eid h eb ben g e o ord eeld d at h et w el d eg e lij k k a n e n d at h et e e n
p olit ie ke k e u ze i s . D at w as e en g o ed a rg u m en t. E r m oest g e ko ze n w ord en : b en j e v o or o f t e g e n ? N a d e
vo lg e n d e v e rk ie zin ge n w as i k b etro kke n b ij d e o n d erh an d elin ge n v o or d e k a b in ets v o rm in g v o or D 66
en e r w are n t w ee w eke n w aarin d e P vd A e n V D D c o n clu d eerd en d at e e n t w eed e p aars k a b in et z o n d er
D 66 n ie t m oge lij k w as. D 66 w il d e e u th an asie , o p en ste llin g h u w elij k , v e rru im de a d optie e n m eer g e ld
n aar o n d erw ij s . E n d at s to n d t o en b in nen n o t im e i n h et r e a ge era kko ord . H et w as e n ke l n og e e n
kw estie v a n d oorz e tt e n .’
D e h u id ig e c o a lit ie h ee� d e a anb eve lin g en v a n d e S ta ats c o m mis sie He rij k in g o u d ers c h a p i n d e i j s k a st
g eze t. I s d a t o ok e en k w estie v a n t ij d ?
‘I k h oop d at e r h aast g e m aakt w ord t, w an t h et i s b ela n grij k d at k in d ere n e e n g o ed e j u rid is c h e r e la tie
h eb ben m et h un o u d ers . D aaro ve r k a n w el r e d elij k w at g e w ord en g e re g e ld i n c o n ve n an te n , m aar h et
is b ete r a ls h et e en w ett e lij k e g ro n d sla g h ee� ’.
O nla ng s h ee� d e r e ch tb a nk i n R oerm on d g eo ord ee ld d a t e en d erd e g esla ch ts a and uid in g o p e e n
p a sp oort o f I D -k a art m og elij k m oet z ij n . G aat g en d erid en tit e it a lt ij d b ove n b io lo g ie ?
‘A b so lu ut. W at i k h eel m ooi v in d a an d ie u it s p ra a k i s d at d e r e ch tb an k d e Y o gya ka rta -b eg in se le n
cit e ert. D aarin s ta at d at m en se n m oete n k u n nen z ij n h oe z e z ic h v o ele n . D e r e ch tb an k o n d ers c h rij �
d at. I k h eb o p a fs ta n d g e h olp en d e Y o gya ka rta -b eg in se le n o p t e s te lle n t o en i k n og K am erlid w as. A ll e

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/8/10
men se n re ch te n z ij n d aarin v e rta ald n aar s e ksu ele o rië n ta tie e n g e n d erid en tit e it . D at m aakt h eel
in zic h te lij k d at e r v e el m en se n re ch te n z ij n d ie i e d ere en r e sp ecte ert, b eh alv e a ls h et o m h om o’s g a at.
D e r e ch tb an k i n R oerm on d h aalt o ok u it s p ra ke n a a n v a n r e ch te rs u it N ep al e n I n d ia . E en c o lle g a v a n
m ij u it I n d ia v in d t d at g e w eld ig , d at e en r e ch te r u it h et w este n z ic h l a at i n sp ir e re n d oor l a n d en i n T h e
Gl obal S o u th . Z ij h ee� d aar e en a rtik e l o ve r g e sc h re ve n e n d at i s w eer o ve rg e n om en d oor a n d ere
m ed ia . Z o s te ke n w ij e en h art o n d er d e r ie m v a n a ctiv is te n d ie d aar j a re n v o or h eb ben g e stre d en i n
h un l a n d e n n u o ve r d e b an d i n vlo ed h eb ben o p h et w este n ’.
E r i s v e el k rit ie k o p d e N ed erla nd se a sie lp ro ce d ure v o or l h b t’e rs . Ho ud t HR W z ic h d a ar o ok m ee b ezig ?
‘W e h eb ben e en a p arte d iv is ie v lu ch te lin ge n . W e z ij n v a n v e r g e ko m en . T o en i k K am erlid w as h ad den
w e R it a V erd on k a ls m in is te r v a n i n te g ra tie e n d ie w as e rg s tre n g. Z ij w il d e I r a an se h om o’s
t e ru gstu re n , z e m oeste n v a n h aar g e w oon w eer t e ru g i n d e k a st. Ge en h aan z o u e r n og n aa r k ra aie n
vo lg e n s h aar. I k b en d aarv o or g a an l ig ge n e n d re ig d e m et e e n k a b in ets c ris is . P re m ie r B alk e n en d e
ste ld e v e rv o lg e n s v o or d at e r e en s o ort s c h eid sre ch te r m oest k o m en o m d e p ats ste llin g t e
d oorb re ke n . H RW i s v e rv o lg e n s g e vra agd h ie r o n d erz o ek n aa r t e d oen , w aarn a e e n l a n ge b rie f v o lg d e
d at h et z e er z e ke r n ie t v e il ig i s e n d at h et t e g e n d e m en se n re ch te n i s o m v a n i e m an d t e v e rla n ge n z o
e en b ela n grij k d eel v a n d e e ig e n i d en tit e it g e h eim t e h ou d en . V erd on k h aald e b akze il ’.
‘ D at n eem t n ie t w eg d at e r w el e en s m is b ru ik w ord t g e m aa kt v a n h et f e it d at h om ose ksu alit e it r e ch t
ka n g e ve n o p v e rb lij f i n N ed erla n d . D aaro m m oet g o ed b eke ke n w ord en o f i e m an d d aad w erk e lij k o m
d ie r e d en g e vlu ch t i s . H et p ro b le em d aarb ij i s d at v e el v lu ch te lin ge n n ie t g e w en d z ij n o ve r h u n
gea ard heid t e p ra te n , z e ke r n ie t i n h et b ij z ij n v a n h en o n b eke n d e t o lk e n . M is sc h ie n k e n nen d ie h un
fa m il ie le d en w el o f z e g ge n z e i n p la ats v a n t e v e rta le n d at h om ose ksu alit e it s m erig i s . K om e r d an n og
m aar e en s v o or u it ’.
U z ie t v e el l e ed e n o ok v e el v o oru it g a n g. H oe m aakt u d e b ala n s o p ?
‘M et h et k rij g en v a n a sie l i s n ie t
g eze g d d a t j e o ok v e il ig be nt’
‘E r i s g e en e en d uid ig a n tw oord o p d e v ra ag h oe h et g a at m et d e h om ore ch te n . S o m mig e i n stit u tie s
zo als d e V N o f d e Or ga n is a tie v a n A m erik a an se S ta te n d oen h et h eel g o ed . I n l a n d en a ls T a iw an , C hil i,
C osta R ic a , C uba e n Oo ste n rij k w ord t h et d eb at o ve r o p en ste llin g v a n h et h u w elij k g e vo erd . T w in tig
j a ar g e le d en w erd i k n og u it g e la ch en i n d e T w eed e K am er e n o p s tra at. N u w on en m eer d an 1 m il ja rd
m en se n i n e en l a n d w aar h et h uw elij k i s o p en ge ste ld . T e g e lij k e rtij d i s e r i n R usla n d w etg e vin g w aarin
s ta at d at h et v e rb od en i s o m i n h et o p en baar p osit ie f o ve r h om ose ksu alit e it t e s p re ke n . R usla n d h ee�
ve el i n vlo ed i n d e r e g io e n e r z ij n o ok l a n d en i n A fr ik a d ie d ie w etg e vin g h eb ben o ve rg e n om en ’.
O m m aar n ie t t e s p re ke n o ve r d e s it u a tie i n T sje ts je n ië …
‘E en c o lle g a v a n m ij i s T sje ts je n ië -s pecia lis t e n w at n u g e b eu rt m et d e h om o’s i n d ie r e g io i s a l e erd er
ge b eu rd m et w oeke ra ars . D at z ij n m en se n w aar j e j e t o eko m st k a n l a te n v o ors p elle n e n d ie
g o ksp elle n a an b ie d en . Oo k v ro u w en d ie g e en h oofd doek w il d en d ra ge n z ij n g e m arte ld e n v e rd w en en .
D aarn a w are n d e h om o’s a an d e b eu rt. D at h ee � a lle s t e m ake n m et h et f e it d at T sje ts je n ië e rg
is la m it is c h i s g e w ord en o n d er d e h uid ig e l e id er K ad yro v. W aar i k v a n b en g e sc h ro kke n i s d at h om o’s
d ie h ie r a sie l h eb ben g e kre g e n v a n a n d ere T sje ts je n en f o to ’s v a n h u n m oed ers k rij g e n d oorg e stu urd
m et d e b ood sc h ap “ k o m t e ru g, a n d ers z ij n w e b an g d at j e m oed er w at w ord t a a n ge d aan ”. Z e
ve rte ld en m ij : “ W e z ij n w an hop ig w an t w e h ou d en v a n o n ze m oed er, m aar a ls w e t e ru g g a an w ord en
w e g e m arte ld ”. E en d aarv a n h ad e en T sje ts je en g e sig n ale e rd i n A m ste rd am d ie h em i n d e g a te n h ie ld .
In B erlij n e n T o ro n to z ij n T sje ts je en se a ge n te n g e zie n d ie v lu ch te lin ge n o n d er d ru k h eb ben g e ze t o m
te ru g t e g a an . Oo k b ij d e N ed erla n d se v e il ig h eid sd ie n ste n i s h et b eke n d d at T sje ts je n ië z ij n t e n ta ke ls
in E u ro pa u it s p re id t. D us m et h et k rij g e n v a n a sie l i s n ie t g e ze g d d at j e o ok v e il ig b en t’.

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/9/10
He�ig e v e rh a le n . Ho e g a at u o m m et h et l e ed d a t u t e g en ko m t t ij d en s u w w erk ?
‘S o m s k a n i k w el v a n s la g z ij n . A ls e r m en se n v e rm oord w ord en d ie i k k e n . Z o als d e m oord o p D avid
K ato , h om ore ch te n activ is t u it Oe ga n d a m et w ie i k i n O eg a n d a h ad s a m en ge w erk t. K ato i s i n 2 0 11
ve rm oord e n d at v e rw erk e n k o st t ij d . M ij n m eth od e i s o m t e l e ze n e n o m t e s c h rij v e n . I n 2 011 b en i k
a ls f ic tie sc h rij v e r b eg o n nen . I k b en o ok g e vra agd h et g e sc h en k t e s c h rij v e n v o or d e S p an nen d e
B oeke n w eek ( h et A B B o n tv a n gt t w ee e xe m pla re n v a n h et b oekje B AR ST, w aarv o or d an k). D e f ic tie ve
w ere ld d ie i k z e lf h eb b ed ach t i s e en o n ts n ap pin g a a n d e h ard e w erk e lij k h eid . I n e e n v e rh aal, e en
p lo t, b en i k d e b aas. I k b ep aal w ie w ord t v e rm oord , w ie o n d erz o ek d oet e n w ie d e z a a k o p lo st. I k h eb
m et H RW a fg e sp ro ke n d at i k t ij d en s m ij n r e iz e n e n v lu ch te n g e en r a p porte n h oef t e l e ze n , m aar d at i k
d ie t ij d m ag g e b ru ik e n o m t e l e ze n e n s c h rij v e n ’.
B en t u o ok i n A m ste rd a m t ij d en s d e P rid e-w eek?
‘J a , d aar b en i k e lk j a ar b ij . I k b en n ie t z o ’n f e estv a rk e n m aar i k b en a lt ij d a ctie f b ij d e
m en se n re ch te n eve n em en te n d ie t ij d en s P rid e w ord en g e o rg a n is e erd . Z o b en i k d it j a ar m od era to r b ij
R ig h ts Ou t T h ere 2 018, e en e ve n em en t i n d e L u th ers e k e rk , e n m od ere er i k d e c o n fe re n tie v a n h et
C olle g e v o or d e R ech te n v a n d e M en s. Z ij w il le n u it d ra ge n d at j e m et e e n k la ch t o ve r d is c rim in atie o p
gro n d v a n s e ksu ele o rië n ta tie b ij h et C olle g e t e re ch t k a n .’
W ere ld re lig ie b oot
‘I n 2 016 h eb i k o p d e W ere ld re lig ie b oot g e sta an , d at l e ek m e i n te re ssa n t o m dat e r e e n r a b bij n , i m am
en e en p rie ste r z o u d en m ee va re n . M ij n m an e n i k g in ge n m ee a ls h um an is te n . O p d e k a d e t ro � en w e
de p rie ste r b ed ro efd a an , d ie h ad n et v a n d e b is sc h op u it H aarle m t e h ore n g e kre g e n d at h ij n ie t m ee
m och t v a re n . D e b is sc h op z o u h eb ben g e ze g d : “ D it i s l ie d erlij k g e d ra g e n i k w il n ie t d at j e j e d aarm ee
a � ic h eert”. D e p rie ste r g in g d us n ie t m eer m ee. D e r a b bij n h ad o ok a fg e ze g d o m dat h et t e g e vo elig l a g
d at e r e en i m am z o u m ee va re n e n d e i m am b le ek o ok a fw ezig o m e e n s o ortg e lij k e r e d en . K orto m , d e
p ro b le m en v a n w ere ld re lig ie s o p m ic ro n iv e a u . D e g ra p w as d at n ie m an d e rv a n w is t e n d e
w ere ld re lig ie b oot e en p rij s w on o m dat h et z o ’n v e rb in d en d i n it ia tie f w as’.
‘ I k v in d h et ’ t l e u kst a ls e r b uit e n la n d se g a ste n z ij n . H et i s z o l e u k m et h en m ee t e v a re n . E en a a n ta l
ja re n t e ru g v o er i k m et t w ee A fr ik a an se l e sb ie n nes m ee. D ie v ro eg e n : “ W aaro m z w aaie n d ie m en se n
n aar o n s… ? M aar w ij z ij n l e sb is c h ”. D ie v o n d en h et t e o ve rw eld ig e n d e n m oeste n e ve n b en ed en d eks
ga an z it t e n . I k z e i t e g e n h en : d ie m en se n z w aaie n n aa r j u llie ó m dat j u llie l e sb is c h z ij n . D e S yris c h e
jo n ge n s m et w ie i k h eb m eeg e va re n v o n d en h et g e w eld ig . D ie w are n u it g e d ost e n g in ge n h ele m aal
lo s’.
He ro es i s h et t h em a v a n d e A m ste rd a m se P rid e v a n d it j a ar. W ie z ij n u w h eld en ?
‘I k h eb j u rid is c h e h eld en . R ap hael L e m kin , e en J o od s j u ris t, u it P ole n g e vlu ch t i n d e j a re n ’ 3 0. L e m kin
h ee� d e t e rm g e n ocid e b ed ach t e n h ee� z ic h e rv o or i n ge ze t d at g e n ocid e s tra fb aar i s g e ste ld . E r i s
o ok e en v e rd ra g t e g e n g e n ocid e g e ko m en . D aarn aast i s L e m kin o p en baar a a n kla ge r g e w eest i n
N eu re n b erg . D it t e rw ij l z ij n h ele f a m il ie d oor d e n azi’s o m h et l e ve n i s g e b ra ch t i n
v e rn ie tig in gsk a m pen . I k v in d h et m ooi d at i e m an d v a n uit d ie e lle n d e m et c o n str u ctie ve i d eeën
b ij d ra agt a an e en b ete re s a m en le vin g’.
U niv e rs e le V e rk la rin g R ech te n v a n d e M en s
‘E en a n d ere h eld v a n m ij i s R en é C assin . C assin i s g o ed deels v e ra n tw oord elij k v o or h et s c h rij v e n v a n
d e U niv e rs e le V erk la rin g v a n d e R ech te n v a n d e M en s. H ij i s n a d e e lle n d e n et n a d e 2 e w ere ld oorlo g
n ie t b ij d e p akke n n eer g a an z it t e n m aar z e i: “ H ie r m oete n w e v a n l e re n ”. C assin h ee� e e n s y ste em
w ete n t e v o lm ake n w aar d e m en sh eid w at a an h ee� e n o p b asis w aarv a n w e n u n og s te ed s w erk e n ’.
W aar b en t u z e lf h et m eest t r o ts o p ?
‘H et m eest t ro ts b en i k o p d e e u th an asie w et. I k w as w oord vo erd er e u th an asie e n h eb h ie rv o or v e el
sa m en ge w erk t m et E ls B ors t. H et w as e en i n ge w ik ke ld d ossie r. T o en d ie w et s p eeld e h eb i k s ta ge
g e lo p en b ij a rts e n d ie b ij e u th an asie b etro kke n w are n . I k h eb n og e e n a m en d em en t o p d e w et
in ge d ie n d d at i s a an ge n om en . D e w et z it g o ed i n e lk a ar e n i k v in d h et e e n t e ke n v a n b esc h avin g d at

2-10-2018Interview: ‘Advocaten in Nederland zijn een beetje blasé geworden’ |
https://www.baliebulletin.nl/interview-advocaten-in-nederland-zijn-een-beetje-blase-geworden/10/10
het m oge lij k i s i n N ed erla n d . E r z ij n w ein ig a n d ere l a n d en w aar e u th an asie u it d e a ch te rk a m ertje s i s
g e h aald . I k b en t ro ts d at i k d aar e en b ij d ra ge a an h eb k u n nen l e ve re n . M ij n m oed er i s v o rig j a ar
o ve rle d en e n z ij w il d e e u th an asie . T o en h eb i k h et v a n d ic h tb ij m eeg e m aa kt’.
‘ H et me est t r o ts be n i k o p de e u th a nasie w et’
Is e r n og i e ts d a t u k w ij t w il ?
‘J a ! i k w il n og k w ij t d at L a w ye rs f o r L a w ye rs e e n b ela n grij k e c lu b i s . P hon v a n d en B ie se n i s d aarv o or
actie f. M ij n e ers te k o rt g e d in g i n 1 983 b ij S tib be w as t e g e n V a n d en B ie se n , d ie a ls l in kse r a kke r e n e en
b ij t e rtje b eke n d s to n d . I k h eb P hon a an M ic h ael T o gú e v o org e ste ld . Z ij z ij n s a m en n aa r Ge nève
g eg a an o m e en v e rg a d erin g o ve r v e rd ru kkin g v a n a d vo ca te n i n K am ero en b ij t e w on en ’.
‘ A ls i k N ed erla n d v e rg e lij k m et a n d ere l a n d en l ij k t h et d at d e a d vo ca te n i n N ed erla n d e e n b eetje b la sé
z ij n g e w ord en e n n ie t m eer z o m aats c h ap pelij k b etro kke n z ij n . I n h et b uit e n la n d z ij n v e el a d vo ca te n
m et w ie i k w erk t e ve n s a ctiv is t e n d oen i e ts i n h et k a d er v a n d e v rij h eid v a n m en in gsu it in g o f
b ezo eke n b ij v o orb eeld g e va n ge n en . Z ij z ij n b etro kke n b ij d e o p bou w v a n d e s a m en le vin g. L a w ye rs f o r
La w ye rs s p rin gt e r p osit ie f u it . D us i k s lu it a f m et d eze p osit ie ve n oot’.
D aar k u n nen w e w at m ee. On der d e i n d ru k v e rla at h et A B B h et z o n ove rg o te n t e rra s.

Dit bericht werd geplaatst in: Artikelen

Stuur een reactie naar de auteur